Logainm nó Lagainm?

Ar mo bhealach chuig an bhFéile Pan Cheilteach i gCeatharlach, Dé Sathairn seo caite (is i gCeatharlach a tharla sé seo an oíche sin - maith thú, a Ghráinne!), thug mé an rud ceannann céanna faoi deara is a thug Bridget Bhreathnach faoi deara anseo, agus í ag tiomáint as ais as Luimneach,

'Ní raibh aon gharraí le feiceáil nach raibh ag cur thar maoil le huisce.'

Bhrisfeadh sé do chrói. Níl a fhios agam cén deireadh a bheas le scéal na haimsire, ná leis an drochbhail a chuireann na haibhneacha ar thithe agus ar fheirmeacha, de bharr na drochaimsire, ach tá trua agam do na daoine bochta sin mar tuigim a gcás, ar bhealach. 

Anois, níl baint ag na scéalta sin thuas le hábhar na blagmhíre seo, ar shlí. An t-aon bhaint atá acu leis an scéal-fada-atá-á-dhéanamh-agam-den-scéal-gearr-seo ná go ndearna mé agallamh le Colm Feiritéir ar an gclár Ruaille Buaille aréir agus, ar m'fhilleadh abhaile dom, tháinig sceitimíní idir mé féin agus codladh na hoíche, mar sin thosaigh mé ag léamh tuairisc.ie (alt Bhridget, thuas) agus nos.ie, áit ar léigh mé an scéal seo, faoi logainmneacha, agus na focail a cuireadh síos do Aodhán Ó Deá,

'"Chonaic mé físeán faoi logainmneacha ar na meáin shóisialta i gcaitheamh na Nollag agus rith sé liom, nuair a smaoinítear air, gur gibris amach is amach atá i bhformhór na logainmneacha Béarla in Éirinn..."'

Tuigim céard atá i gceist aige. Rugadh agus tógadh mise in Eanach Mheáin, logainm a insíonn scéal, i mo thuairim, ach is Annaghvaan Island an leagan galldaithe a fheicim ar mhapaí, go rialta...lagainm, nach n-insíonn aon scéal, i mo thuairim. 

Ar aon nós, le scéal-gearr-fadaithe a dhéanamh níos faide, tá sé de nós agam súil a choinneáil ar chomharthaí bóthair, agus mé ag tiomáint liom, le go bhfeice mé cén logainm Gaeilge atá scríofa taobh thuas den lagainm Béarla, le go dtuige mé scéal na háite. 

Ar mo bhealach ar ais go Bun Cranncha as Ceatharlach, Dé Domhnaigh seo caite, bhí mé tuirseach. Tháinig sceitimíní eile idir mé féin agus codladh na hoíche roimhe, an dtuigeann sibh, ach, mar sin féin, bhí mé ag breathnú ar na comharthaí bóthair, agus mé ag tiomáint ar ais; ag déanamh iontais den lag a thiteann ar an log, an dtuigeann sibh. 

Bhí a fhios agam go raibh sé in am dom stopadh, agus cupán caife a fháil dom féin, nuair a chonaic mé an comhartha bóthair 'Tiredness Kills' agus thosaigh ag cuardach an logainm Gaeilge!

Inis Eoghain

Bhí cara m’iníne anseo ag an deireadh seachtaine, agus chinn mé féin agus an Garraíodóir beagán fámaireachta a dhéanamh leo, timpeall ar Inis Eoghain.

Tá Cnoc Fhathna ceithre mhíle soir ó Bhun Cranncha, agus is ann a thosaíomar an turas Dé Sathairn.

Sa ghrianghraf thuas, táim i mo sheasamh ar bharr an chnoic, amach os mo chomhair tá inbhear Loch Súilí, le Ráth Maoláin ar dheis, agus An Inis ar chlé.

Mar eolas daoibh, léigh mé go ‘síneann Loch Súilí 30km isteach ón gcósta thuaidh go Leitir Ceanainn agus is é is faide de roinnt góilíní sa tír a cruthaíodh leis an oighearaois.’

Sa ghrianghraf thuas, feictear an cabhsa atá ag dul trasna an inbhir, ó Fathain, ar chlé, go hInis, ar dheis. Sa chúlra, tá An Bheart agus, má mhéadaíonn tú an grianghraf, trí chliceáil air, feicfidh tú Grianán Ailigh ar bharr an chnocáin is airde ansin.

Chuamar ó thuaidh ansin, chuig An Dún Riabhach, áit a thóg mé an grianghraf thuas, ag Fort Dunree, nó ag An Dún Fhraoigh mar a thugtar air ar an suíomh sin. Feictear dom, ón taifead cartlainne ag logainm.ie anseo, go bhfuil an dá leagan den logainm, nó níos mó, ann.

Ar bharr na haille ansin, tá seanbhothán foraire, bothán atá an-ghar d’imeall na haille, mar a fheicfidh sibh. Is dóigh liom go raibh ar na saighdiúirí bheith iontach cúramach, agus iad ag siúl thart ar fud na haille sin fadó!

Suite ar a sáimhín só ar an aill, faoin mbothán, cois na farraige, bhí cuid d’éin na háite. Fulmairí, nó Cánóga Bána, is dóigh liom, atá iontu.

Is ionann ainm an fhulmaire, más fíor an méid a léigh mé anseo, agus ‘Foul Gull’ ó tharla é de nós acu ‘squirts contents of stomach at attackers.’ Ní raibh mé sách gar dóibh, a léitheoirí, le fianaise i leith an eolais sin a fháil daoibh. 

Ar aghaidh linn chuig Baile Lifín, áit a stopamar ag an trá ann. Bhíodh níos mó ná leagan amháin den logainm Baile Lifín ann, dar leis an taifead cartlainne anseo; mar shampla, Baile Luibh Finn, Baile Leith Bheann, Baile Lia Finn, Baile Liathmhuine srl.

Seachas an páiste agus an madra ar an trá, tá Glaiséidí le feiceáil sa chúlra, áit a dtugtaí Seale Island air tráth den saol. Tá ‘green garment’ mar aistriúchán ar an logainm sa taifead cartlainne ag logainm.ie, agus tá ‘Island of the Green Cloak’ mar aistriúchán ag Wikipedia.

Chuig Cionn Mhálanna linn ansin, áit ina bhfuil Banba’s Crown, an pointe is faide ó thuaidh in Éirinn, le fáil.

Nuair a bhíonn lá bán ann, is féidir oileáin Diúra agus Íle na hAlban a fheiceáil ón áit seo. Cibé sórt lá a bhíonn ann, tá neart eile le feiceáil timpeall na háite áille seo.

Radharc i dtreo an Atlantaigh Thuaidh, grianghraf a thóg mé ón seanbhóthán foraire, atá taobh leis an túr ar Banba’s Crown.