Deora

Tá a thuairim féin ag gach aon neach, go háirithe maidir le cúrsaí creidimh. Dúirt fear ar m'aithne liom, le déanaí, agus cúrsaí creidimh faoi chaibidil againn, 

'There are too many loopholes. Nobody has ever come back to confirm or deny, so religions have it all sewn up, really.'

Go deimhin, sin scéal eile, nach mbaineann, go hiomlán, leis an mblagmhír seo. Is fút féin atá sé, a léitheoir, an gcreideann tú gur fabhalscéalta nó fíorscéalta, cumtha nó inchreidte, atá sna leabhair éagsúla. 

Baineann an bhlagmhír seo le ráiteas a chuala mé ón altóir, tráth dá raibh. Dar leis an sagart, d'fhéadfá crá croí agus brón a aithint, ar an bpointe, mar go mbíonn an duine atá cráite ag sileadh na ndeor, go fras. 

'Hmmmm....' arsa mé féin liom féin, ag an am. 

Is iomaí rud a bhainfeadh deora as duine...gáire, grá, pian, páis, frustrachas, feall, fearg, éad, áthas...ach ní hé sin le rá go mbainfeadh na mothúcháin sin deora as chuile dhuine, ceapaim, fiú agus duine cráite/croí briste/croite/trí chéile. 

Nuair a bhaintear an mothú as duine, is minic go bhfágtar gan mhothú é. Mas amhlaidh atá, ní hé sin le rá nach bhfuil an duine bocht sin briste brónach agus brúite, ach tá a dheora i ngéibheann in áit atá chomh domhain sin ina chrá, nach féidir iad a scaoileadh. 

                                    *****************
Frásaí a bhaineann le deora le feiceáil anseo, anseo agus anseo, agus seanfhocal daoibh, ón leabhar Seanfhocla Chonnacht, le léamh, thíos, 

Is goirt iad na deora, na deora a shiltear, ach is goirte go mór iad na deora nach siltear. (Brón)

Teachtaireacht Chuig An Spás Amuigh

A Neach Neamhshaolta, a chara, (tá súil agam!)

Léigh mé scéal go mb’fhéidir go bhfuil seans ann go bhfuil tú ag coinneáil súile orainn anseo ar An Domhan agus, mar gheall air sin, (nó ar fhaitíos na bhfaitíos go bhfuil baol ann go mbeadh fonn ort aithne amhrasach a chur orainn, le go mbeidh tú in ann tuiscint a fháil ar ár bhféiniúlacht) tá comórtas á reáchtáil – An Tionscnamh Um Sheoladh na Teachtaireachta Tobréitigh (TUSTT, fuaimnithe mar ‘tost’) -  le deis a thabhairt dúinne, na neacha saolta, tusa a chur ar an eolas fúinne, agus faoinár nósanna domhanda.

Cá dtosóidh mé!? Bhuel, ó tharla go bhfuil tú in ainm is a bheith níos cliste ná muid féin, ní bheidh deacracht dá laghad agat Gaeilge na teachtaireachta seo a thuiscint; cé go bhfuil go leor daoine sa tír seo agus níl Gaeilge acu, na créatúir, ach sin scéal nach féidir liom a mhíniú, mar nach dtuigim féin é, go deimhin. An méid sin ráite, is iomaí teangacha éagsúla atá le cloisteáil ar fud an domhain, agus níl ag formhór na ndaoine ach teanga amháin; a dteanga dhúchais, go hiondúil.

Céard is dúchas ann? Bhuel, sin an rud a thugann féiniúlacht don neach saolta. Mar gheall air sin, is Gael mise, mar shampla, mar gur rugadh in Éirinn mé, agus labhraím Gaeilge, mo theanga dhúchais; cé go bhfuiltear ann a cheapann gur Béarla ár dteanga dhúchais, creid é nó ná creid. Níl a fhios agam cá ndeachaigh féiniúlacht na ndaoine sin, ach tá an domhan seo mór, dúinne ar aon nós, agus tá sé éasca dul amú ann, faraor.   

Is tír bheag í Éire, i gcomparáid le tíortha móra eile an domhain. Má tá teileascóp agat, agus táim cinnte go bhfuil, ó tharla tú i bhfad chun cinn orainne, seans, aithneoidh tú muid ón gcruth madrúil atá ar an tír, tírín atá le feiceáil i lár an Atlantaigh Thuaidh. Más féidir leat muid a aimsiú san fharraige mhór sin, tabharfaidh tú faoi deara go bhfuil an chuma ar an madra bocht sin go bhfuil sé ag rith ó na Sasanaigh ar a chúl, lena dhá lapa sínte i dtreo Mheiriceá Thuaidh, mar a bheadh muid ag impí ar an tír mhór sin muid a shábháil. Sin muide.

Ó tharla mé ag scríobh faoi impí, agus faoi thíortha ag sábháil daoine ó thíortha eile, tá an domhan seo bun os cionn, i láthair na huaire. Tá neacha saolta, daoine bochta brúite, atá cráite ag cogaí ina dtíortha féin, ag impí ar thíortha síochánta, tíortha atá go maith as, iad a shábháil óna gcruachás, agus ní chreidfeá na bacanna atá cuid de na tíortha sin ag cur rompu, na créatúir chráite. Go deimhin, níl an tír seo thar moladh beirte, ach an oiread!

Anois, ó tharla mé ag tagairt do pháipéarachas, sin rud atá deacair a mhíniú, freisin, mar nach bhfuil ciall ná réasún leis, go minic. Feictear dom go bhfuil dearmad iomlán glan déanta ag go leor polaiteoirí agus daoine, ar fud na cruinne, ar an ní saolta daonna sin ar a dtugtar ‘trócaire.’ Ní féidir trócaire a mhíniú, ach oiread, mura bhfuil sí agat go nádúrtha. B’fhéidir go bhfuil nádúr an neach saolta anseo ag athrú. Nach mór an trua é sin.

An bhfuil a fhios agat céard é féin, a neach neamhshaolta, a chara, ach ná bac le tuiscint...má tá trócaire le spáráil agat, i do chianspás, bheinn an-bhuíoch díot ach spaslong lán di a sheoladh inár dtreo, chomh luath agus is féidir leat, le do thoil.

Teastaíonn sí uainn, go géar. 

Mise, le meas, Áine 

Focail Liom Focail Leat

Táim ag leanúint ar aghaidh le m'fhocail nuachumtha, mar atá déanta agam cheana, a léitheoirí. 

Roghnaigh mé focal amháin eile as an bhfoclóir, agus d'athraigh mé é rud beag - litir amháin bainte amach, b'fhéidir, nó ceann sa bhreis curtha isteach agam, nó litir amháin athraithe, b'fhéidir.

Pé scéal é, fágfaidh mé fúibh féin é bhur gcinneadh a dhéanamh maidir leis an bhfocal nua, agus faoin sainmhíniú nua atá tugtha agam don fhocal sin:

crámhaille/crámhaillí - barúil nó barúlacha a ghoillfeadh, nó a ghoilleann. 

Ní hionann scéal agus fírínne, go minic, mar sin b'fhéidir, in amanna, gur fearr gan scéal a dhéanamh de do bharúil, a léitheoir; mura bhfuil firscéalaíocht finscéalaíocht i gceist, ar ndóigh. 

Focal nuachumtha eile é firscéalaíocht, b'fhéidir. Ach, cén sainmhíniú a thabharfadh duine ar a leithéid, meas tú - scéal na míchéille?

Mo chuimhne, an bhfuil a fhios agaibh gur féidir anagram a fháil as an bhfocal 'Rámhaillí'? Sea, 'Rá a mhill í' a bheadh ann. 

Suimiúil, nach bhfuil...

Smaointe Ag Rith

‘tis better to have to have loved and lost, than never to have loved at all.’

Tharla sé gur léigh mé na línte sin thuas, ó Tennyson, arú inné, agus chuaigh mé ar mo mharana ar an ábhar iontu.

Meas tú, arsa mé féin liom féin, cé acu is fearr – an croí nárbh eol dó grá riamh, nó an croí atá cráite?

Tar éis an tsaoil, ní mhothófá uait an grá nach raibh ‘riamh’ agat, shílfeá, ach bheadh an croí cráite an-chrua ar dhuine, nach mbeadh?

Ronan Kerr - Mo Cheist

I Mí Lúnasa 1998, sheas mise i dtrí theach faire anseo i mBun Cranncha, ag iarraidh ciall a dhéanamh den uafás a bhí théis titim sa mhullach ar thuismitheoirí, ar ghaolta agus ar chairde na dtriúir leaids óga a bhí ina luí, marbh, sna cónraí os mo chomhair.

Buamáil na hÓmaí a d’fhág sínte ar chlár iad. Bhí scamaill dhorcha an dóláis ar fud na háite, anseo agus trasna na teorann, mar sciobadh 29 duine ó theaghlaigh éagsúla, ón dá thaobh, an lá tubaisteach úd. Ach, ní teorainn amháin a bhí i gceist. Sciobadh daoine ón Spáinn uainn, freisin, scoláirí a tháinig anseo go Bun Cranncha, mar a rinne na céadta scoláire ón Spáinn rompu, le blianta fada; cuid acu a d'fhan i mo theach féin, dlúthchairdeas agam lena dtuismitheoirí anois.  

Aréir, agus mé ag éisteacht leis an bhfíseán thuas, agus leis an méid a bhí le rá ag máthair Ronan Kerr, chuala mé láidreacht na máthar ar Lá na Máithreacha, ach d’airigh mé, arís eile, an t-uaigneas, an bhuairt, an brón, an croitheadh agus crá croí; na mothúcháin sin uilig breactha ar aghaidh Nuala Kerr, b’fhacthas dom, agus ar aghaidheanna deartháireacha and deirfiúr an fhir óig uasail, Ronan Kerr.  

Arís eile, cuirim an cheist chéanna a chuir mé an lá úd a sheas mé i dtithe James, Oran agus Seán – cén fáth?