Portráidí na Scríbhneoirí Gaeilge

 

Cuireadh / Invitation COMHAR

Cuireadh / Invitation Portráidí na Scríbhneoirí Gaeilge Ba mhór againn tú a bheith linn ar líne Dé Máirt, 6 Deireadh Fómhair ag 12:00pm ag antoireachtas.ie nó www.facebook.com/portraidi nuair a sheolfar Portráidí Ghrúpa Scríbhneoirí 2020 & nuair a fhógrófar Grúpa 2021, an chéad bhuíon scríbhneoirí eile le cur leis an gcartlann ar Portraidi.ie  mar chuid de mhórsheoladh i gcomhpháirt le Oireachtas na Gaeilge, áit a fhógrófar Buaiteoirí na nGradam Foilsitheoireachta 2020!

Athbhreithniú agus Comhairle

An bhfuil a fhios agaibh céard é féin, a léitheoirí, ach baineadh siar asam nuair a chuala mé go raibh 'Athbhreithniú ar Mhaoiniú Fhoras na Gaeilge d'Earnáil na Meán Gaeilge clóite agus ar líne' ar na bacáin. 

Cén fáth? 

Bhuel, an chéad smaoineamh a rith liom, nuair a léigh mé faoin athbhreithniú, ná 'Ná habair liom go bhfuil scéal 'Gaelscéal' eile ar an mbealach!' - nuachtán eile a bhí ar fáil ar feadh tréimhse agus, ansin, é imithe go dtí éitear chartlanna an idirlín, sula raibh deis ag dúch ár ndúchais triomú air, fiú. 

Ach, ní Gaelscéal amháin a d'imigh, ach Foinse, Beo, Feasta, An tUltach srl.; nuachtáin agus irisí a léigh mé, go rialta. D'imigh siad ón aimsir láithreach go dtí an aimsir chaite i ngan fhios dúinn, shílfeá; cuid acu a d'imigh de réir a chéile, ach cuid eile acu imithe uainn, díreach agus muid ag cur aithne mar is ceart orthu. 

Is mór an trua é sin. Chuidigh siad liom, go mór, barr feabhais a chur ar mo chuid Gaeilge. Más rud nach bhfuil mo chuid Gaeilge foirfe nó caighdeánach, ní orthu siúd atá an locht, go deimhin, ach orm féin. 

Fiú mura raibh ann ach sracshúil, ó am go chéile, bhí seans ann go dtiocfainn ar alt, i gceann acu, a thaitneodh liom, agus thug sé deis dom mo theanga dhúchais a choinneáil beo beathach i mo chloigeann. Bhí mé ag foghlaim, agus bhí fáil agam ar nuacht an tsaoil, i bhfoirmeacha a thug deis dom an nuacht sin a fháil, ag am a d'fheil dom féin. 

Sa lá atá inniu ann, bainim úsáid as podchraoltaí, go rialta (cé nach mbíonn gach clár Gaeilge a thaitníonn liom i gcónaí le fáil ar phodchraoltaí Raidió na Gaeltachta, ar fáth éigin - Meascra, mar shampla) agus táim ag teacht isteach ar an gcóras Soundcloud as a mbaineann Raidió na Life úsáid. 

Tugann podchraoltaí, agus TG4 Player, deis dom na scéalta is fearr liom a fháil, ag am a fheileann dom féin. 

Ach, ní hionann 'éist siar' ná 'súil siar' agus 'an bhfuil a fhios agat céard a tharla inniu' nó 'fan go gcloise tú céard atá ag tarlú thall/abhus' nó 'tá úrscéal nua ar fáil/banna ceoil nua le cloisteáil/uirlis nua tagtha ar an bhfód' - teastaíonn nuacht reatha, agus teastaíonn sé uainn inár dteanga dhúchais, le go mbeidh fáil againn uilig, idir óg agus aosta, ar scéalta an lae. 

Ní chaithim mo shaol ar Twitter ná ar Facebook, ach nuair a bhím ar cuairt ar na meáin sin, is ar lucht na Gaeilge a dhírím m'aird, den chuid is mó. B'fhéidir go roinnim alt i mBéarla, ó am go chéile, ach is í an Ghaeilge mo theanga chumarsáide, formhór an ama. Agus, tá go leor le foghlaim ó na meáin sin, maidir le cúrsaí reatha agus seanscéalta srl.  

Caithim súil ar chuala.me  beagnach chuile lá beo, le go bhfeice mé céard atá i mbéal an phobail, agus, níos minice ná a mhalairt, is scéalta as tuairisc.ie nó as nós.ie a bhíonn roinnte ag lucht scríofa na Gaeilge ar Twitter. Ar ndóigh, bíonn Nuacht TG4, PEIG,ie, Meon Eile, BLOC, TG4, Raidió na Gaeltachta, BBC Gaeilge, Nuacht RTÉ, Raidió na Life, Raidió Fáilte, ToghCon, Conradh na Gaeilge, dúchas.ie, Údarás na Gaeltachta, agus tuilleadh nach iad, i lár an aonaigh ann, freisin.

Anois, ar fhaitíos go gceapann aon duine go bhfuil dearmad déanta agam de comhar.ie, níl ann ach gur fhág mé an ceann is fearr go dtí an deireadh. Ní iontas ar bith é go bhfuil Cathal Goan imníoch, agus tuigim a chrá. Níl a fhios agam sa diabhal cén chaoi a n-éiríonn le bord na hirise maireachtáil ar an méidín suarach maoinithe a fhaigheann siad cheana, gan trácht ar aon ghearradh siar a chur i bhfeidhm. Tá iris chlóite, LeabhairComhar, COMHARTaighde, COMHARÓg, agus Portráidí curtha ar fáil acu. Réimse leathan ar mhaoiniú teoranta - éacht oibre!

Tuigim, go rímhaith, go bhfuil an saol ag athrú. Thuig mé an méid sin, fadó fadó, nuair a dúirt duine de mo dhéagóirí liom 'We need to get a computer, Mom!' Ní raibh leid dá laghad ag an scríbhneoir seo céard sa diabhal é 'computer' ach ní raibh mé i bhfad ag foghlaim go mbeadh siad lárnach sa todhchaí, agus cheannaigh mé ceann acu. 

Bhí an déagóir sin 37 i mbliana, agus sna chúig bliana fichead ó thosaigh mise agus ise ag útamáil ar an idirlíon, tá méadú ollmhór tagtha ar ábhair na Gaeilge atá ar fáil...ón 'faic' go 'flúirseach' atá i gceist agam, an dtuigeann sibh.

Tá súil agam nach mbeidh aon athrú ar scéal na flúirse, ach tuigim, go maith, go bhfuil gá le hathbhreithniú, le go mbeidh muid uilig in ann coinneáil suas leis an todhchaí, ar bhealach cúramach ciallmhar. 

Tá machnamh á dhéanamh agam ar an scéal, maidir le 'Earnáil na Meán Gaeilge clóite agus ar líne,' i láthair na huaire. Tá tuairimí léite agam, ó dhaoine éagsúla ar tuairisc.ie (daoine a bhí/atá bainteach leis na meáin, ar bhealach amháin nó ar bhealach eile), agus d'éist mé le Maitiú Ó Coimín (eagarthóir na hirise Nós) agus Áine Ní Ghlinn (eagarthóir COMHARÓg) ag labhairt ar an gclár Tús Áite (podchraoladh anseo, 27 Meitheamh) le go mbeidh mé in ann freagraí tomhaiste a thabhairt ar na ceisteanna thíosluaite. 

Ní bheidh sé éasca, ach creidim go bhfuil gá le hionchur uainne, léitheoirí agus foghlaimeoirí na Gaeilge atá ag brath ar an earnáil seo, le go dtuigfidh Foras na Gaeilge céard atá uainn. 

Tá an doiciméad comhairliúcháin le fáil anseo. Ceithre cheist atá le freagairt:

C 1.    An bhfuil tú i bhfabhar/i gcoinne an chur chuige nua atá molta nó aon ghné de? Mínigh an chúis le do thoil:

C 2.    An bhfuil moltaí feabhais a mholfá don chur chuige nua atá molta nó aon ghné de? Liostaigh thíos le do thoil:

C 3.   Lasmuigh den chur chuige nua molta, an bhfuil moltaí agat maidir leis an socrú reatha a fheabhsú? Mínigh do mholtaí le do thoil:

C 4.   Sa chás go bhféadfadh Foras na Gaeilge cur leis an maoiniú reatha de €500k don earnáil seo, cad iad na tosaíochtaí caiteachais eile a mholfá:

Gan ionchur uainne, d'fhéadfadh laghdú a theacht ar an earnáil, seachas leathnú. Caithfidh muid ár gcomhairle a bheith faighte ag Foras na Gaeilge faoin 15 Lúnasa 2019 ar 13.00. 

Coinnígí súil ar an todhchaí, a léitheoirí. Is gearr uainn í. 

Oireachtas na Samhna 2012 - Na Seastáin

Cé nach bhfaighim deis cuairt a thabhairt orthu uilig, bainim sult as na seastáin, i Halla na Seastán, ag an Oireachtas. Tugann siad deis dom eolas a fháil ar scéimeanna nua, leabhair nua, táirgí nua agus mar sin de. 

Seo chugaibh cuid acu, agus is féidir tuilleadh eolais a fháil fúthu ach brú ar na nascanna idirlín atá aibhsithe i ngorm agam, faoi na grianghraif éagsúla seo a leanas: 

Tháinig mé ar na táirgí sin thuas ag seastáin siopacultúr.com, dream ag a bhfuil an siopa Gaeilge Cult Úr, in Ionad Siopadóireachta Cathrach Ard Mhacha, ar Shráid Thomáis in Ard Mhacha. Ar fhaitíos nach bhfuil sibh in ann an bhileog eolais sin thuas a léamh, seo mar atá scríofa acu:

Cuideachta theoranta phobalbhunaithe agus carthanas atá i CAIRDE Teo a bhíonn ag cur na Gaeilge chun cinn trí chártaí beannachta, bronntanais, éadaí, srl a tháirgeadh agus a dhíol agus trí thograí agus imeachtaí Gaeilge a eagrú i gcomhar le scoileanna, grúpaí pobail agus eagraíochtaí cultúir.

Ní hamháin gur cheannaigh mé na táirgí Gaeilge sin thuas, (agus cén chaoi a bhféadfainn bibe ‘Is mise Áine’ a fhágáil i mo dhiaidh!), ach cheannaigh mé cártaí na Nollag, agus páipéar beartán na Nollag uathu chomh maith. 

Níl sé i bhfad ó shin ó ghlac mé síntiús leis an iris Comhar. Chuir mé scairt fóin ar an oifig (bhí mé ar thóir an eagráin ar leith sin inar scríobh Máire Ní Fhinneadha a halt iontach suimiúil, Conair na nDriseacha – alt ar fiú é a léamh, i mo thuairimse, más rud go bhfuil suim agat i slánú na Gaeilge sna Gaeltachtaí éagsúla) agus bhí an Feidhmeannach Riaracháin agus Gnó san oifig, Elly Shaw, an-chuidiúil ar fad.

Dá bhrí sin, bhí áthas orm go raibh deis agam bualadh le hElly chuidiúil fhaisnéiseach ag seastán Comhar. D’inis sí dom faoi Comhar Óg, iris liteartha na n-óg, iris ina bhfoilseofar dhá eagrán le gearrscéalta, filíocht, ailt srl., ó dhaltaí iar-bhunscoile; an mhí seo agus i Márta na bliana seo chugainn.

Bronnfar duaiseanna agus íocfar táillí leo, mar sin scaip an scéal, a léitheoirí! Tuilleadh eolais ó iriscomhar@gmail.com. 

Bhí seastán ag an RCEF, an Roinn Cultúir, Ealaíon agus Fóillíochta i dTuaisceart Éireann. Fuair mé a mbileog eolais, Cad é do Thuairimse?, bileog a insíonn dúinn go bhfuil an RCEF, atá faoi chúram an Aire Carál Ní Chuilín, ‘ag déanamh comhairliúchán poiblí’ le tuairimí á lorg acu ‘maidir lena straitéis dréachta le forbairt na Gaeilge a chosaint agus a fheabhsú.’

Tá agaibh go dtí 27 Samhain 2012 teagmháil a dhéanamh le Foireann na Straitéisí Teanga ann (pdf 408 kb) le ‘freagairt a thabhairt ar an phróiseas comhairliúcháin’ nó scríobh ríomhphost chucu ag consultation@dcalni.gov.uk.

Fuair mé a leabhrán eolais, Líofa 2015, leabhrán ina bhfuil iarracht déanta ag an RCEF ar gach eolas a chur ar fáil ann maidir le ranganna agus cúrsaí Gaeilge atá ar fáil i dTuaisceart Éireann, le go mbeidh foghlaimeoirí na Gaeilge in ann bheith líofa faoin mbliain 2015, más mian leo. Is féidir clárú le Líofa anseo. 

Tá Oideas Gael ar an bhfód le fada, ‘cúrsaí Gaeilge agus laetha saoire cultúrtha’ á gcur ar fáil acu le os cionn cúig bliana is fiche, creid é nó ná creid. D’fhreastail mé féin ar chúrsa nó dhó ann thar na blianta, go deimhin, agus bhain mé an-tairbhe astu. Is féidir clárú do na cúrsaí éagsúla anseo. 

Fuair mé an mála deas thuas ag seastán Bhord na Gaeilge/UCD, áit a raibh eolas ar Scéim Chónaithe Bhord na Gaeilge (pdf 5.78MB) le fáil ó Ailbhe álainn na gruaige rua.

Is scéim í Scéim Chónaithe Bhord na Gaeilge a bunaíodh ‘chun neartú agus tógáil a dhéanamh ar úsáid na teanga ar champas…Bíonn deis ag mic léinn de chuid réimsí éagsúla léinn maireachtáil agus obair le chéile as Gaeilge…Tairiscíonn Bord na Gaeilge 24 scoláireacht do mhic léinn atá líofa sa Ghaeilge agus a dteastaíonn uathu í a chur ar a aghaidh le tograí nua.’

Más rud é go bhfuil aithne agaibh ar aon dalta ardteistiméireachta, nó fiú má tá aithne agaibh ar aon mhac léinn atá ag freastal ar Choláiste Ollscoile Baile Átha Cliath cheana féin, ar mhaith leis/léi iarratas a dhéanamh ar cheann de na scoláireachtaí seo, is féidir an fhoirm iarratais a fháil anseo. 

Lena bhfeachtas Glac Leis, deirtear ar a suíomh idirlín go bhfuil Conradh na Gaeilge ‘ag cur daoine óga ar an eolas faoina gcearta teanga sa bhaile agus san Eoraip.’

Ar ndóigh tá Conradh na Gaeilge ag plé le cur chun cinn na Gaeilge le fada an lá, mar is eol dúinn, agus ceapaim féin go bhfuil an lámhleabhar thuas, a fuair mé óna seastán, an-tarraingteach ar fad. Deirtear ann go bhfuil ‘eolas sa lámhleabhar seo ar cén áit gur féidir an Ghaeilge a úsáid agus cén fáth gur chóir í a úsáid.’

Go deimhin, táim féin den bharúil nach ndéanfadh sé dochar ar bith dá mbeadh cóip den lámhleabhar seo ag chuile Ghaeilgeoir, le go dtuigfeadh siad an tábhacht a bhaineann le ‘úsáid’ na teanga; nach ‘labhairt’ amháin a thugann beatha di. 

*****

Bhí neart seastán eile ag an Oireachtas - Breacadh, Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge, Coiscéim, t-léine.ie, An Siopa Leabhar, Raidió na Life - agus tuilleadh nach iad, ach ní raibh deis agam am a chaitheamh leo uilig. 

É sin ráite, tá tuilleadh le rá agam faoi abair.ie, scríobh.ie, nascanna.com; agus faoi roinnt rudaí eile a tharla ag Oireachtas na Samhna: na comórtais a chonaic mé, an Chúirt Filíochta, an clár teilifíse a chonaic mé, léacht nó dhó a chuala mé, seoladh nó dhó a tharla, duine nó dhó a casadh liom ann. 

Ar ball beag, a léitheoirí. Sos beag ag teastáil anois - uainn uilig!