Míoca

Nuair a dhíolamar an seanteach, thógamar ár dteach nua, Ceann Scríbe, taobh leis, dhá bhliain déag ó shin. Fíorú brionglóide. Gasúir tógtha. Morgáiste íoctha. 

Ó tharla an seanteach ceannaithe againn am a raibh tithe i bhfad níos saoire ná mar atá anois, bhíomar in ann an teach nua a thógáil, agus cúpla pingin a chur go leataobh don 'rainy day' - tá muid ag dul anonn in aois, an dtuigeann sibh, agus ní bhíonn an todhchaí i gcónaí cineálta le daoine atá ag dul anonn in aois; caithfear a bheith ciallmhar agus cúramach. 

Bhíomar cúramach. Bhuel, sin mar a cheap muid, pé scéal é. Is beag a cheapamar ag an am go raibh an 'rainy day' ag dul ag titim sa mhullach orainn níos luaithe ná mar a shamhlaíomar, agus go mbeadh baint nach beag ag 'rainy days' lenár gcrá. 

An bhfuil míoca sna bloic a choinníonn díon os ár gcionn? Sin ceist mhaith. Tógadh an teach aimsir na mbloc lochtach, agus is ón gcomhlacht céanna a cheannaíomar na bloic agus a cheannaigh go leor daoine eile ag an am. 

Le trí bliana anuas, chomh luath agus a d'fheicfeadh fear an tí aon scoilt ag teacht ar na ballaí, líon sé an scoilt. Ar fhaitíos na bhfaitíos, cheannaíomar péint speisialta (agus an-daor) le cur ar an teach, péint a choinneodh an bháisteach ó na bloic, agus a chuirfeadh stop le tuilleadh scoilteanna, bhí súil againn. Má théann taise agus bloic-le-míoca i dteagmháil lena chéile, scoilteann an bloc, agus tarlaíonn rudaí mar seo. 

Más rud go bhfuil úinéirí tí in amhras faoi na bloic ina dtithe, caithfear tástáil a fháil déanta, le go mbeidh deis acu cúiteamh de shaghas éigin a fháil ón rialtas, le rudaí a chur ina gceart. Cosnaíonn an tástáil €6000 nó mar sin, agus beidh ar úinéirí na dtithe an méid sin a íoc, as a bpócaí fhéin, sula mbeidh baol ann go bhfaighidh siad pingin rua. 

De réir mar a thuigim, 80% de chostas atógáil an tí atá i gceist, má éiríonn le hiarratas an úinéara. Níl costas aon gharáiste ná aon chlaí teorann a tógadh leis na bloic chéanna san áireamh sa 80% sin, go bhfios dom, agus níl aon réiteach ann a chuideodh le costas stórála ábhar an tí, ná le costas cóiríochta cíosa a íoc don úinéir agus a theaghlach, fhad is atá an teach-le-míoca á chur ina cheart. 

Tá go leor faoin scéal seo nach dtuigim.  

Más rud gur chloígh an comhlacht, mar a mhaíonn siad, 'with all relevant Government standards, regulations and specifications' cá raibh na rialtóirí, agus cé atá freagrach as an bpraiseach seo? 

Cén fáth a gceapann an rialtas go mbeadh aon úinéir tí in ann costas 20% sa bhreis a íoc ar theach as ar íoc siad a ndóthain cheana?

Cén fáth an bhfuil an oiread sin éagsúlachta idir thorthaí na dtástálacha atá déanta go dtí seo? Más fíor an méid a chloisim, tá tithe ann a moltar iad a leagan, tithe eile agus moltar nach gá ach an balla amuigh a leagan? 

Níl a fhios agam céard atá romhainn mar úinéirí, ach tá imní romhainn chuile lá beo. Níl a fhios agam céard a tharlóidh do Cheann Scríbe, ach tá a fhios agam an méid seo, a léitheoirí, ní maith liom an cineál tromaíochta a fheicim ag tarlú, ar na meáin shóisialta. 

Cibé duine, comhlacht nó rialtas atá freagrach as an bpraiseach seo, ní cheart go mbeadh aon tromaíocht á dhéanamh ar oibrithe comhlachta, ar ghaolta úinéirí chomhlachta, ná ar dhaoine atá ag ceannach ábhar ón gcomhlacht i gceartlár na faidhbe seo. Ní hiadsan atá freagrach as na bloic lochtacha. 

Na Dátaí Sin

Thug mé suntas dó, inné, nuair a bhí mé i mbun siopadóireachta in ollmhargadh áitiúil, go bhfuil sé de nós agam súil ghéar a choinneáil ar an 'dáta ar fearr roimhe' nó ar an 'dáta dulta ó mhaith' atá scríofa ar na táirgí éagsúla, sula gceannaím iad. 

Is ceist sách achrannach iad na dátaí céanna, muise, agus, dá bhrí sin, cloím leis an dáta is úire, nó leis an dáta is faide anonn, a dhéanann ciall domsa, mar thomhaltóir. Mé fhéin a bheas thíos leis má thógaim an ceann mícheart; mise a bheas tinn, má dhéanaim neamhaird iomlán de mholtaí na saineolaithe bia, nó, níos measa fós, d'fhéadfadh duine éigin eile a bheith go dona tinn, dá dtabharfainn an táirge lofa abhaile chucusan. 

Ní féidir an fhreagracht uilig a fhágáil le foireann an tsiopa (ní bhíonn siadsan, ná saoi, gan locht), caithfimid cuid den chúram a ghabháil orainn fhéin, freisin, shílfeá. 

Rith an smaoineamh liom, ar maidin, nach bhfuil fiú saineolaithe an domhain ar ghalair neamhchoitianta in ann dátaí cinnte a thabhairt dúinn maidir le dáta éaga an choróinvíris. Dá bhrí sin, caithfear a bheith cúramach, gan an fhreagracht uilig a fhágáil le rialtais ná le saineolaithe, ach ár gcuid a dhéanamh le haire a thabhairt dúinn fhéin agus do dhaoine eile. 

Tá dáta úr faighte againn, cé nach bhfuil an dáta is faide anonn ar eolas ag éinne againn, fós. 

Go bhfága muid fhéin ár sláinte againn.  

Gay Byrne

Sibhse atá i bhfad níos óige ná mise, tá seans ann nach bhfuil a fhios agaibh mórán faoin bhfear a cailleadh inné, Gay Byrne, ach níl dabht ar bith in intinn na mná seo faoin tábhacht a bhain leis, mar láithreoir, le linn a chuid ama le RTÉ. 

Seasca bliain ó shin, nuair a thosaigh Gay Byrne ag obair sna meáin, ní raibh trácht ar idirlíon. Go deimhin, ní raibh againne, agus mé ag fás aníos i gConamara, ach cainéal amháin teilifíse, agus cainéal amháin raidió; b'shin RTÉ. 

Dá bhrí sin, bhí a chlár raidió, The Gay Byrne Show, (ní raibh aon chaint faoi RnaG an t-am sin) agus a chlár teilifíse, The Late Late Show, go mór i mbéal an phobail; nó, ar a laghad, bhí siad lárnach in imeachtaí agus in eachtraí na tíre. 

Ní hionann 'lárnach' agus 'páirteach', an dtuigeann sibh. 

Sa lá atá inniu ann, níl mórán nach féidir a rá ar na meáin shóisialta ach, an t-am sin, bhí greim docht daingean ag cléir agus ag rialtas na tíre ar mhuintir na hÉireann; sé sin le rá, bhí dream coimeádach coimhéadach i gceannas ar an tír, agus go bhfóire a nDia ar aon duine nár thit isteach lena meon ná lena mianta. 

Bhí an coimeádachas beo beathach i RTÉ, go deimhin, agus bhí neart a rinne Gay Byrne ar a chláir nár thaitin leo, ach sheas sé an fód, agus dhírigh sé ar na hábhair sin a seachnaíodh le blianta fada roimhe sin. Go deimhin, murach a forásacht agus a chrógacht, agus a chreideamh i gcearta an duine agus i ndaonnacht, cá bhfios cá mbeadh ár dtriall sa tír seo. 

An méid sin ráite, bhí agallamh nó dhó a rinne sé ar an Late Late nach raibh mé róthógtha leis mar gur cheap mé go raibh cuid dá choimeádachas féin ag brú isteach ar a ghairmiúlacht, ach bhí agallamh nó dhó nó trí eile agus ba léir a ghairmiúlacht chliste. Go deimhin, fiú murar thaitin ábhar na n-agallamh le daoine, b'fhiú iad uilig a fheiceáil. Is iomaí rún a nochtadh. Is iomaí fírinne a nochtadh. 

Bhí fios a ghairme ag Gay Byrne, agus ní dheachaigh tada amú air. Ar a chlár raidió, thuig sé go díreach céard a bhí ag tarlú sa tír, agus ní raibh faitíos air roimh aon ábhar. Sheas sé an fód in éadan, nó in ainneoin, lucht an ghreama dhocht. Láithreoir ar leith a bhí ann. Fear ar leith a bhí ann. 

Mo chomhbhrón ó chroí lena mhuintir uilig. Mo bhuíochas ó chroí leisean. 

An Mámh Cinn

Nuair a luaigh mé le cara liom, aréir, go raibh seans maith ann go dtoghfaí Donald Trump ina uachtarán ar Mheiricéa, bhí 'Dia idir sinn agus an drochrud' ar shála a ráitis 'An bhfuil tú iomlán craiceáilte, a chailín!' Ar ndóigh, b'fhéidir go bhfuilim craiceáilte, ach, ar chloisteáil dom faoi na torthaí ar maidin, an t-aon mhearbhall a bhí orm ná go raibh an oiread sin ionaidh ar dhaoine eile faoin toradh. 

B'fhacthas domsa go raibh dóiteacht agus crá croí ar chosmhuintir na tíre, le fada. Cén fáth nár thug an 'establishment' é sin faoi deara, meas tú? Thug an t-uachtarán tofa é faoi deara, go deimhin, agus fuair sé lucht éisteachta dílis dá bharr sin; 'outsider -v- insider' a chonaic mé scríofa áit éigin, agus chuile sheans gurb í an bharúil sin a bhí ag tromlach na vótálaithe nuair a chaith siad a gcuid vótaí inné.  

Meas tú nach é an rud ceanann céanna a tharla le Breatimeacht níos luaithe i mbliana? Le linn na dtoghchán, sa mBreatain agus sna Stát Aontaithe, ní raibh na polaiteoirí uilig, ná go leor daoine sna meáin chlóite agus teilifíse, shílfeá, ach ag éisteacht lena dtuairimí agus lena smaointe féin. Ní fheileann sé sin don té atá ar an ngannchuid. Mar is léir, tá guth an vóta láidir agus tréan, bíodh sé ceart nó mícheart. 

Níl a fhios ag aon duine againn céard atá i ndán dúinn de thoradh na nithe atá ag titim amach in earnáil na polaitíochta i láthair na huaire. Ach, tá a fhios agam an méid seo, níl a dhath le déanamh ach deis a thabhairt don té a thapaigh a dheis an deis sin a thapú, más féidir. 

Beidh le feiceáil.

Gaeltachtadh

B'fhéidir gur rud é a bhaineann le haois, nó b'fhéidir nach bhfuil ann ach go bhfuil fonn na hagóide caillte agam, ach cibé rud atá ann, a léitheoirí, ní chuireann Gaeltachtadh an rialtais ionadh ná brú ar bith orm, cé nach maith liom é, ach oiread le haon Gaeltachtadh eile a dhéantar. Ní maith liom ciníochas. 

Ní maith liom gnéasachas. Ní maith liom ábharachas. Ní maith liom barbarachas. Ní maith liom lámhachas. Ní maith liom seicteachas. Ní maith liom aon -achas a fhágann duine gan a chearta daonna. Is cuma liom cén reiligiún/deachtóir/polaiteoir atá i gceannas ar aon náisiún/stát/tír, ba cheart go mbeadh a gcearta daonna ag chuile fhear, ag chuile bhean agus ag chuile pháiste, is cuma cén áit ar domhan ina bhfuil siad.  Ach, ní mar sin a bhíonn an scéal, faraor. 

Mo chuimhne, alt suimiúil ag mo chomhbhlagálaí, An Croiait, anseo, más mian le haon duine agaibh é a léamh. 

Ach, ar ais liom chuig an tachtadh teanga, an Gaeltachtadh (m'fhocal féin) sin a luaigh mé ar dtús. Is Gael mé, atá Gaelach, chomh fada agus is eol dom, pé scéal é. Ní le Gaeilge a tógadh mé, ach sí an Ghaeilge an teanga is ansa liom, seachas aon teanga eile. Sí mo mhian í a labhairt, í a scríobh, agus í a roinnt, aon deis a fhaighim. Sin mise. 

Níl aon pholaitíocht i gceist le mo mhian, níl ann ach go mothaím bá le agus grá don teanga; mar go mbaineann sí linn féin, mar Ghaeil, is dóigh liom. Bhí sí sa tír ó thús ama, agus seans go bhfuil sí i mo ghéinte, dá bhrí sin. Ní féidir an dúchas a sheachaint, cé gur léir go bhfuil Gaeil ann atá a shéanadh, gan dabht. Tá an rogha sin acu. Ní fúmsa atá sé mo ghrá do, ná mo bhá le, mo dhúchas a bhrú ar aon duine. Cé go bhfuil cónaí orm i nGalltacht, tá mise i mo Ghaeltacht féin anseo i gCeann Scríbe, dar liom féin. Sin mise. 

An méid sin ráite, fearacht Sheáin Uí Chuirreáin, An Comisinéir Teanga, goilleann sé orm nach féidir liom theacht ar sheirbhís phoiblí trí mheán na Gaeilge, nuair is mian liom mo ghnó a dhéanamh i mo theanga dhúchais. Bíodh mé i nGaeltacht nó i nGalltacht, feictear dom go bhfuil an ceart sin tuillte agam, mar Ghael, gan trácht ar mo chearta bunreachtúla, mar atá siad luaite ag uimhir 1, 2 agus 3 anseo. Ní dóigh liom nach mbeadh fáil ar an bhFraincis in oifig phoiblí sa Fhrainc, mar shampla, ná nach mbeadh fáil ar an Spáinnis in oifig phoiblí sa Spáinn, abair, mar sin cén fáth nach bhfuil fáil ar an nGaeilge i ngach oifig phoiblí sa tír seo?

Ach, ní chaillfidh mé codladh na hoíche mar gheall air seo. Leanfaidh mé orm, in ainneoin an 'tachtadh' teanga sin a mhothaím ó na páirtithe polaitíochta éagsúla thar na blianta, agus in ainneoin mheath na teanga sna Gaeltachtaí, mar go gcreidim féin gur fúinn uilig atá sé ár dteanga a chaomhnú, más mian linn go mairfidh sí. Ní féidir brath ar aon rialtas, feictear dom. Is féidir linn ár nGaeltacht féin a chruthú, is cuma cá mbeimid; bíodh muid inár n-aonar, nó ná bíodh. 

Beannóidh mé do na hoibrithe sna siopaí, agus sna hoifigí poiblí, trí mheán na Gaeilge, agus déanfaidh mé chuile iarracht ar mo ghnó a dhéanamh leo sa teanga sin, ach ní bhrúfaidh mé mo theanga dhúchais ar aon duine. Mura dtuigeann an Gael é féin a dhúchas, nó más mian leis a dhúchas a shéanadh nó a sheachaint, tá an ceart sin aige. Mura mian le hoibrí na tíre an teanga dhúchais a fhoghlaim, tá an ceart sin acu. 

Ach, idir an dá linn, ná baintear mo chearta díomsa, le bhur dtoil. 

Focail Liom Focail Leat

Táim ag leanúint ar aghaidh le m’fhocail nuachumtha, mar atá déanta agam cheana, a léitheoirí. 

Roghnaigh mé cúpla focal eile as an bhfoclóir, agus d'athraigh mé iad rud beag - litir amháin bainte amach agam, nó litir sa bhreis curtha isteach agam, b’fhéidir, nó litir amháin athraithe (ní hionann ‘a’ agus ‘á’, mar shampla); ansin, thug mé mo shainmhíniú féin ar na focail nuachumtha.

Inniu, táim, ahem, ag Dáil-eadh focal nuachumtha in bhur dtreo.

Baoiseach – ceannaire nach bhfuil gaoiseach; ceannaire a bhfuil a cheann caillte aige.

Bánaiste – ceannaire ionaid a chuirfeadh an dubh ina bhán ort; an dara duine (is) mire.

Teachtá (Dála) – ionadaí (Dála) nach ndearfaidh ‘níl’ le ceannaire a pháirtí, bíodh sé ceart nó mícheart.   

Beatha nó Bás Teanga?

Bhí cruinniú agam inné leis an Roinn Coimirce Sóisialaí – bhí Cárta Seirbhísí Poiblí nua le fáil agam, faoin gclár oibre nua SAFE atá bunaithe acu anois, agus bhí litir faighte agam ón Roinn, an tseachtain seo caite, ag deimhniú go raibh coinne agam leo inniu, san oifig áitiúil nua atá anseo i mBun Cranncha.

Isteach liom, le mo ghruaig nite agus m’aghaidh smidte (bhí, ahem, grianghraf le tógáil, an dtuigeann sibh, don chárta nua), shiúil mé anonn go dtí an deasc fáiltithe, áit a raibh duine den fhoireann ina sheasamh, agus dúirt mé leis,

‘Tá coinne agam anseo inniu. Cá rachaidh mé le haghaidh mo chárta nua a fháil, le do thoil?’

Ba léir nár thuig sé focal uaim.

‘Have you any Irish?’ a d’fhiafraigh mé féin, le go dtuigfeadh sé nach teanga iasachta a bhí á labhairt agam leis, an dtuigeann sibh. Ní raibh Gaeilge aige, dar leis, ach, le bheith féaráilte, nuair a mhínigh mé, as Béarla, fáth mo choinne, rinne an fear bocht iarracht mo theanga dhúchais a labhairt liom, agus dúirt,

‘Suí síos, behind you.’

Rud a rinne mé, agus d’fhan mé ansin, gur ghlaoigh fear eile orm, fear na gcártaí nua. Thosaigh mé ag labhairt Gaeilge leis-sean, ach ní raibh ach ‘a little’ aige, gan a dhóthain aige, dar leis, le gnó na gcártaí a dhéanamh liom trí mheán na Gaeilge.

‘Just as a matter of interest…’ arsa mé féin leis, ‘…is there anyone available here today who could deal with my SAFE registration through the medium of Irish?’

Ní raibh. Thosaigh an clár oibre nua dhá mhí ó shin, más buan mo thuiscint uaidh, agus tá deichniúr as an rannóg áitiúil traenáilte leis an gcóras nua a chur i bhfeidhm, ach ní bheadh oiread is duine amháin acu in ann an gnó nua a dhéanamh i nGaeilge liom, más fíor.

An é nach bhfuil pobal na Gaeilge ag labhairt i nGaeilge sách minic sna hoifigí poiblí ar fud na tíre, le go gcaithfidh an rialtas seirbhís as Gaeilge a chur ar fáil ina n-oifigí poiblí, nó an é nach bhfuil fostaithe le Gaeilge le fáil ag an rialtas?

Ach, ní drochscéal amach is amach atá anseo, a léitheoirí. Cé nach raibh a fhios agam é go dtí go raibh mé réidh le himeacht, agus an jab uilig déanta i mBéarla idir mé féin agus fear na gcártaí/ceamara, dá mba mhian liom é, is cosúil, bheadh siad in ann aistritheoir a chur ar fáil. Hmmm...

Binse Fiosrúcháin Mahon - An Toradh

Bhí mé amuigh ag siúl maidin inné, faoi shodar abhaile mar go raibh uaim tuairiscí na meán ar an Mahon Report, a eisíodh inné, a chloisteáil.

Stop carr le mo thaobh, fear óg ar m’aithne a bhí ann, leaid atá ag obair go dian, le morgáiste a choinneáil íoctha, lena chloigeann a choinneáil os cionn uisce, mar a déarfá.

‘You in a rush somewhere?’ a d’fhiafraigh sé díom.

‘I want to get home to hear what the Mahon Tribunal has come up with,’ a d’fhreagair mé féin.

Chrom sé a chloigeann, ‘Why bother…’ a dúirt sé, agus a chloigeann cromtha á chroitheadh aige, ‘…it will make no difference, no matter what they come up with.’

Lá Dorcha Eile

Mar a léigh mé ar nuacht24 ar maidin, is cosúil gur ‘lá dorcha eile i Stair na hEaglaise Chaitlicigh in Éirinn ’ a thug an Cairdinéal Seán Brady ar thorthaí Thuarascáil Chluana inné.  

Go deimhin, más fíor gur mhol ‘seasamh na Vatacáine’ do na heaspaig  ‘neamhiontas a dhéanamh de na treoirlínte nua dá mbeadh fonn orthu’, cheapfá nach é leas na bpáistí, ná leas na bparóisteach, an chloch ba mhó ar phaidrín na Vatacáine agus an méid sin á rá acu.

Arís is arís eile, tá laethanta dorcha ag teacht sa mhullach orainn sa tír seo, agus, arís is arís eile, is é an gnáthdhuine atá ag íoc go daor as míghníomhartha na ndaoine sin atá in ainm bheith i mbun dea-oibre ar ár son, idir rialtas agus eaglais.     

Mar gheall ar na laeathanta dorcha sin uilig, a léitheoirí, roinnim mo dhán ‘Éire 2011’ anseo libh inniu.

Éire 2011

Níor iarr Teachta ná Tiarna mo dhán,

níor íoc Iarla ná Rí ar mo pheann,

ach Oileán na Sainte ‘s na mBréag

a chum Éire Dhá Mhíle hAon Déag.

Na Fianna ag marcaíocht go seoigh,

lena gcomhluadar giollaí ón Róimh,

lucht eaglaise is rialtais gan chóir,

ag réabadh ár gcine is ár bpóir.

Ba chuma leo stair mílte bliain,

gach fulaingt, gach ionradh, gach pian,

tá an Flaitheas a gealladh ar shiúl,

le gach breab, le gach bréag agus dúil.

Níor iarr Teachta ná Tiarna mo dhán,

níor íoc Iarla ná Rí ar mo pheann,

ach Oileán na Sainte ‘s na mBréag

a chum Éire Dhá Mhíle hAon Déag.

Ag Faire?

Rannpháirtithe:

An Faoileán:                Sealbhóirí Bannaí?/Baincéirí?/IMF?

An Cat:                        Rialtóirí agus Rialtas na Tíre?

An Babhla:                   Ciste na hÉireann

An físeán anseo.

Bolgán Pléasctha

Ní raibh deis agam, go dtí tráthnóna inniu, súil a chaitheamh ar an gclár Prime Time Investigates, an clár sin faoi na tiománaithe tacsaí, clár a tharraing aird nach beag ar na fadhbanna san earnáil sin – faoi dheireadh.

Tá a taithí uafásach féin roinnte ag an gCailín Deas linn, agus táimse, mar bhean ach go háirithe, iontach buíoch di go ndeachaigh sí chuig na gardaí, agus gur éirigh léi a dóthain eolais a thabhairt do na gardaí, le go mbeidh siad in ann an tiománaí tacsaí sin a chur den bhóthar. Tá súil agam.

Fiú gan an scéal ón gCailín Deas léite agam, bhí uaim an clár sin a fheiceáil, agus inseoidh mé daoibh cén fáth, a léitheoirí. Tharla sé go raibh triúr ban i mo chomhluadar, níl sé i bhfad ó shin, agus bhí duine acu ag insint dom faoina taithí phearsanta féin le tiománaí tacsaí, i mBaile Átha Cliath, an deireadh seachtaine roimhe sin.

Bhí sí ar a bealach abhaile ón gclub oíche ina raibh sí, a cairde imithe le chéile i dtacsaí amháin, ise i dtacsaí léi féin, ó tharla cónaí uirthi ar an taobh eile den chathair, an dtuigeann sibh. Ní raibh sí ag ól an oíche sin, mar sin bhí cuimhne mhaith aici ar an gcomhrá a bhí aici leis an tiománaí.

Chomh luath agus a chuala sí na focail ‘If I had known it was going to be this quiet tonight, I would have stayed at home and watched some porn.’ ag teacht ón tiománaí, bhí a fón póca amuigh aici agus sonraí an tiománaí tacsaí á seoladh aici chuig a cairde sa tacsaí eile. Ar fhaitíos na bhfaitíos, a dúirt sí liom.

‘Why didn’t you get out of the taxi there and then?’ arsa mé féin léi, é soiléir le feiceáil ag an triúr acu go raibh díomá agus corraí orm go ndéarfadh tiománaí tacsaí a leithéid le bean ar bith, gan trácht ar é a rá le bean a bhí i dtacsaí ina haonar.

Pé scéal é, is cosúil go bhfuilim i mo chónaí, mar a dúirt duine den triúr liom, i mo ‘happy bubble’ anseo faoin tuath, áit nach bhfuil, a dúradh liom, gá agamsa le tacsaithe, agus áit ina bhfuilim iomlán aineolach, a dúradh liom, ar a bhfuil ag tarlú ar fud na cathrach i mBaile Átha Cliath.

Bhuel, b’fhéidir go raibh mé i mo ‘happy bubble’ agus aineolach, a léitheoirí, ach is léir domsa, ón gclár Prime Time Investigates, go bhfuil na daoine atá in ainm a bheith ar an eolas, agus atá in ainm a bheith ag rialú earnáil na dtacsaithe, go bhfuil siadsan istigh ina mbolgán féin, shílfeá.

Tá súil agam go bhfuil an bolgán sin pléasctha go maith anois ag an gclár Prime Time Investigates, agus go ndéanfar rud éigin, go luath, faoi earnáil ainrialta na dtacsaithe, sula mbeidh sé ródheireanach.  

Dallamullóg

Samhlaigh, agus tú ag breathnú ar an bhfíseán seo, gurb é an fear ar chlé an I.M.F, gurb iad pobal na hÉireann an fear i lár báire, agus gurb é an ciorcal sin an fear atá ina shuí go seascair ar thaobh na láimhe deise den tolg.   

Barúil...

Is Toil

Fadó, ahem, nuair a phós mise, mar shampla, dá mba rud é gur mhian le duine a shaol a chaitheamh ina chónaí in éineacht lena pháirtí, nó dá mba mhian le daoine páiste a bheith acu, mar shampla, glacadh leis go mba chóir go mbeadh an lánúin pósta, sula ndéanfaidís a leithéidí.

Ar ndóigh, ní mar sin a tharla i gcónaí, mar is eol dúinn, agus is iomaí duine a d’íoc go daor as, go mothúchánach, nó trí spíonadh intinne, nuair nár lean siad córas coimeádach a n-eaglaisí. Ba chórais iad lenar thacaigh an rialtas, agus ba chórais iad a lean tromlach an phobail. Ní hé sin le rá gur aontaigh chuile dhuine leis na córais a bhí ann ag an am, an dtuigeann sibh, ach ní raibh sé de nós ag daoine dul ina gcoinne, ar fhaitíos na bhfaitíos, is dócha.

Pé scéal é, bhí saoirse de shórt ag fir agus mná, mar go raibh cead acu a rogha duine a phósadh, agus 'Is toil.' a rá dá mba mhian leo, rud a rinne mé féin, tar éis titim i ngrá leis féin. An méid sin ráite, bhí daoine ann, an fear a thit i ngrá le fear, nó an bhean a thit i ngrá le bean, agus ní raibh an tsaoirse, ná an rogha, sin acu. Cé gur ionann an cineál grá a roinn siadsan lena chéile agus an grá a roinn fear le bean, abair, ní ligfeadh an faitíos dóibh labhairt ar a ngrá, gan trácht ar labhairt ar phósadh.

Inné, phós an lánúin Barry Dignam agus Hugh Walsh i mBaile Átha Cliath. Phós said taobh amuigh de chóras na heaglaise, ach taobh istigh de chóras an stáit; córas atá fós sách lochtach, mar nach dtugann sé na cearta céanna dóibhsean agus a bheadh ag lánúin heitrighnéasach, mar shampla.

‘Anything which is not equality is not equal,’ a dúirt duine acu inné, agus aontaím leis. Nár fada uainn an lá go mbeidh na cearta céanna againn uilig.

Anita Álainn

An cuimhin libh an scéal seo, scéal a roinn mé libh i Mí Dheireadh Fómhair anuraidh?

An cuimhin libh an litir seo a scríobh Anita Slowey chuig clár Joe Duffy, í ag insint dúinn faoin gcaoi a gcaitheann Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte le daoine le fiobróis chisteach?

Bhí Anita 24 bliain d’aois i mí Eanáir na bliana seo, í fós ag streachailt leis an ngalar sin, agus leis an gcóras a d’fhág daoine mar í, le fiobróis chisteach, ag dul i ngleic leis an ngalar, ach iad i gcontúirt sa bhreis, go minic, ‘as a direct result of been exposed to other patients and their germs in uniosolated conditions in St Vincent’s hospital’, mar a scríobh sí féin sa litir sin. Scríobh sí freisin.

‘On the 17th of January 2011 I will be 24. It will be Three years since I spoke to you, Three years since I beat the average life expectancy and three years since that doctor sat me down and told me I would be lucky to survive two. It has also been three years of broken promises over our unit, three years of false hopes and plans. While for the HSE our unit is just one more headache they want to avoid, their false promises have cost me personally both emotionally and physically, even thou I have survive, every infection and sleepless night in St Vincent’s has slowly robbed me of a little more lung power, a little more energy, a little more spirit and will to survive has been slowly eroded away.

On the 30th of July this year my father passed away, the last words he heard on this earth was my voice telling him that I would never give up. That I would stay strong and fight and survive and someday fulfil his life long dream to see me healthy and enjoying a full a normal life. He clutched my hand tightly and then he was gone. Everyday now I fight not just for myself but for him and the countless friends I have lost to this unforgivable disease. I fight to keep that promise. I just pray the HSE are willing to finally stand by their promises.’

Dar leis an méid a chuala mé ar chlár Joe Duffy inniu, táthar ag súil, arís eile, go mbeidh an t-ionad sin in St. Vincent’s réidh i Mí Aibreáin 2012.

Ach, ní bheidh Anita ann choíche. Aréir, d’imigh an cailín cróga sin ar shlí na fírinne.

I mbaclainn a hathar go raibh a hanam álainn.

Liombó

Glasghála eile. Glasaigh sa chúlra. Géaga gearrtha. Rialtas i liombó.