Radhairc na Seachtaine

Tá roinnt físeán curtha le chéile agam ó thosaigh an Covid-19, agus tá siad roinnte agam libh, ó am go chéile (anseo agus anseo agus anseo, más mian libh iad a fheiceáil, arís), ó tharla go raibh cuid agaibh nach raibh in ann bhur dtithe a fhágáil, agus na radhairc laethúla a fheiceáil, mar a bhí mise á bhfeiceáil. 

Is ar scáth a chéile atá muid uilig ag maireachtáil, na laethanta seo, a chairde, agus, ó tharla go dteastaíonn tacaíocht ó na carthanachtaí éagsúla, ar fud an domhain, freisin, tháinig an t-amhrán, Tiocfaidh Muid Tríd, ar an bhfód, le déanaí. Tá scéal an amhráin le léamh anseo. 

Má chloistear an t-amhrán, iarrtar ar an éisteoir cúpla pingin/cent/euro, nó cibé, a sheoladh chuig carthanacht éigin, más féidir é, ar chor ar bith. Leid bheag daoibh, d'fhéadfadh, ahem, go mbeadh oraibh pingin nó dhó a bheith faoi réir agaibh, má bhreathnaíonn sibh ar an bhfíseán seo a leanas, 

Táim chomh buíoch den amhránaí, Caitlín Ní Chualáin, agus dá hiníon, Sorcha, a chuir físeán den amhrán le chéile ar Facebook agus ar Twitter (os cionn 5,400 amharc go dtí seo!). Ar chuala tú é? Tá na naisc thuas, a léitheoir, más mian leat súil a chaitheamh ar an bhfíseán sin. Agus, má tá pingin nó dhó le spáráil agat, ná déan dearmad ar na carthanachtaí! 

Tiocfaidh muid tríd, a chairde. 

Rang Beag Scríbhneoireachta

Roinnt seachtainí ó shin, fuair mé glaoch ó Bhridget Bhreathnach, atá ina Bainisteoir Margaíochta leis an gcomhlacht foilsitheoireachta, Cló Iar-Chonnacht.

Bhí smaoineamh aici.

Bíonn smaointe suimiúla ag Bridget, i gcónaí, mar is eol d'aon duine a léann an méid a bhíonn á scríobh aici ar tuairisc.ie, mar sin bhioraigh mé mo chluasa, agus shlog mé, go fonnmhar, an duán ar a raibh baoite a smaoinimh curtha aici. 

Tá croí mór fial ag Bridget Bhreathnach. Duine báúil í. Smaoineamh maith a bhí ann, ceann a chuideoidh le daoine a bhfuil, b'fhéidir, am acu anois, agus smaointe dá gcuid féin acu, smaointe a ba mhaith leo a roinnt, ar bhealach cruthaitheach éigin, ach nach bhfuil siad róchinnte cá dtosóidh siad.

Tá sraith nua, Rang Beag Scríbhneoireachta, ag tosú Dé Céadaoin seo chugainn, 27 Bealtaine, ar shuíomh idirlín Chló Iar-Chonnacht, ar YouTube s'acu, agus ar na meáin shóisialta.

Cúigear againn a bheas páirteach sa chéad sraith - mise, Anna Heussaff, Áine Ní Ghlinn, Réaltán Ní Leannáin, agus Alex Hijmans - físeáin ghairide an duine uainn, faoi chúig nóiméad an ceann, ina mbeidh muid ag cur síos ar ghné faoi leith den scríbhneoireacht. 

Beidh muid ag tabhairt leideanna don lucht féachana maidir leis na modhanna oibre, agus an cur chuige, a bhíonn in úsáid againn féin agus muid i mbun pinn, é mar aidhm ag gach físeán go mbeadh an té a bheadh ag breathnú air in ann foghlaim uaidh agus, más mian leo, an t-eolas a úsáid ina gcleachtas scríbhneoireachta féin.

Ar na topaicí a chlúdófar, beidh,

Áine Durkin:                  Ó smaoineamh go scríbhinn - ag bailiú                                                     smaointe agus á bhforbairt. 
Anna Heussaff:              Ag lorg aiseolais i rith phróiseas na                                                           scríbhneoireachta. 
Áine Ní Ghlinn:             Ag forbairt carachtair. 
Réaltán Ní Leannáin:     Comhrá agus dialóg i bhficsean. 
Alex Hijmans:               An tábhacht atá le disciplín agus cleachtas                                                 oibre don scríbhneoir. 

Táim ag súil go mór le toradh bhur gcuid oibre, a lucht féachana. Ar scáth a chéile, tiocfaidh muid tríd. 

Radhairc Na Seachtaine

Trí mo shúile, chuig do shúile. Tá súil agam go bhfuil sibh ag coinneáil go maith, sibhse atá ag neadú, agus sibhse atá ag clutharú. Mo bheannacht chugaibh, uilig...

Radhairc Na Seachtaine

Daoibhse atá ag clutharú, nó atá neadaithe, nó atá ag fanacht sa bhaile, tá sibh uilig i mo smaointe, go laethúil. 

Radhairc na Seachtaine

Lá Fhéile Pádraig 2020

Tá a fhios agam go mbeidh an chuid is mó agaibh sa bhaile, in bhur dtithe féin, ar Lá Fhéile Pádraig na bliana seo. Sin an saol, na laethanta seo, faraor. 

Seo mo bheannacht chugaibh, a léitheoirí - físeán a chuir mé le chéile, anocht, le grianghraif a thóg mé, anseo agus ansiúd, ar fud na tíre, ach go háirithe in Inis Eoghain agus i gConamara. 

Faoina bhun, tá mo dhán nuachumtha, Tiocfaidh Muid Slán, agus é curtha leis an bhfonn a théann le 'Óró Sé Do Bheatha Abhaile.' 

Bímis ag canadh agus ag ceiliúradh le chéile, a chairde!

Tiocfaidh Muid Slán

Inniu, seo lá na féile móire,

Ceiliúradh a’inn in ardú glórtha,

Ceol sa mbaile agus amhráin ghlóire,

Tiocfaidh muid slán le chéile.

Curfá

Óró, sé do bheatha abhaile,

Óró, sé do bheatha abhaile,

Óró, sé do bheatha abaile,

Tiocfaidh muid slán ón ngéibheann.

Tír is teaghlach faoi ghlas corónach,

Baol ón tinneas, tá gach gníomh deonach,

Seasfaidh muid fód, agus beidh muid glórach,

Tiocfaidh muid slán le chéile.

Curfá

Óró, sé do bheatha abhaile…

Víreas ag bagairt ar chlann, ar chine,

Deighilt ag galar idir sibh is sinne,

Neart le chéile, sin spiorad an duine,

Tiocfaidh muid slán le chéile.

Curfá

Óró, sé do bheatha abhaile…

Inniu, seo lá na féile móire,

Ceiliúradh a’inn in ardú glórtha,

Ceol sa mbaile agus amhráin ghlóire,

Tiocfaidh muid slán le chéile.

Sea, tiocfaidh muid slán le chéile!

Beidh sibh uilig i mo smaointe, go dtaga muid slán ón ngéibheann. 

Gan Meas Mada

Is léir nach bhfuil meas mada ag Sióg s'againne ar cheird na scríbhneoireachta, agus cén fáth a mbeadh...is cat é, nach ea?!

Seanfhocal nó dhó daoibh, ón leabhar Seanfhocla Chonnacht,

Má bhíonn ceann uain ar mhaidin earraigh, beidh ceann mada allta ar an tráthnóna. (Aimsear)

Tá an mada ag ithe féir, tá báisteach air. (Aimsear)

Is fearr cat gránna ná mada deas sa teach san oíche. (Ainmhithe) 

Is deacair an mada a bhaint den tseanchasán. (Ainmhithe)

Is fearr duit madraí an bhaile a bheith leat ná i d'aghaidh. (Cairdeas)

Bíonn gach mada teann ag a dhoras féin. (Cleachtadh)

Is fearr mada beo ná leon marbh. (Comharsa)

Níl mada ar bith is measa ná an mada is airde tafann. (Cur i gCéill)

Neadió Teilifís Áine

Fadhb nó dhó sa nead, i mbliana, feictear dom, a léitheoirí. Caith súil ar an bhfíseán, thuas, agus feicfidh sibhse na nithe a fheicimse.

Tuilleadh ón Teachín Éan le feiceáil ar YouTube, anseo, agus le léamh ar an mblag seo, anseo. 

NIMBYachas

Níl leagan Gaeilge faighte agam don nath cainte NIMBY fós, agus bheinn sásta bhur leaganacha féin a fháil, a léitheoirí, ach, idir an dá linn, ba mhaith liom an físeán thíos a roinnt libh, le go bhfeice sibh an cineál ruda atá i gceist le NIMBYachas.

Aiféala orm faoi chaighdeán an fhíseáin, ach ní raibh mé ag súil go dtarlódh a leithéidí i mo theach féin, agus rug mé greim ar an gceamara, chun fianaise a fháil daoibh, agus ní raibh deis agam an diabhal rud a chur i bhfócas mar is ceart. 

Mar sin féin, táim den bharúil go dtuigfidh sibh an scéal. 

Billy bocht! Sióg dána...

Lá Fhéile Pádraig

Cibé áit ina mbeidh sibh an deireadh seachtaine seo, thall nó abhus, tá súil agam go mbainfidh sibh sult as an gcraic, a léitheoirí, agus go mbeidh comhluadar sultmhar libh d’fhéile na nGael.

Dearfacht an lae anseo. Mallacht an lae anseo. Greann an lae anseo. Seanfhocal an lae anseo. SeanNosBeo anseo. Róislín anseo.

Tá an seanfhocal, thíosluaite, ón leabhar Seanfhocla Chonnacht, faoin gceannteideal Aimsir; seanfhocal é a bhaineann le Lá 'le Pádraig - 'an áit a bhfuair Pádraig an ceann is fearr ar Bhríd, is iad ag socrú aimsir an earraigh.'

Gach lá go breá ón lá seo amach, is leath an lae leis. 

Bíodh amhlaidh! Beidh mé ar ais libh ar ball, a léitheoirí, tráth níos faide ar aghaidh...théis na féile...le gile na gréine...tá súil agam..;-)

Neadió Teilifís Áine

Mar is eol daoibh ón mblagmhír seo, blagmhír a scríobhadh os cionn seachtain ó shin, chroch An Garraíodóir teachín éan nua, ceann le ceamara daite istigh ann. 

Dé Luain seo caite, tháinig meantán gorm isteach, agus chaith sé súil timpeall na háite...

...tháinig sé ar ais ar an gCéadaoin agus... 

...thug sé leis a pháirtí, an geábh seo. 

Ní fhaca mé ceachtar acu ó shin. Tá an teachín éan sin folamh fós, faraor, ach bhí an gheáitsíocht chéanna ar bun ag na meantáin anuraidh, mar a fheicfidh sibh anseo, mar sin tá neart ama fágtha acu le nead a thógáil fós, más mian leo.  

Chroch An Garraíodóir an seanteachín éan ar chrann eile, giota maith siar ón gceann nua, agus bhain sé dó an clúdach tosaigh, le spideoga a mhealladh. Ón méid atá léite agam anseo, is fearr le spideoga nead oscailte, an dtuigeann sibh. 

 

Tá an ceamara infridhearg istigh sa seanteachín éan i gcónaí, ach tá sé ceangailte le teilifís na hoifige anois, áit a mbeidh mé in ann súil a choinneáil ar an gcraic uilig. Mar atá le feiceáil thíos, níl, ahem, éin-ne sa nead go fóill. 

Go deimhin, ní dheachaigh aon éan i bhfoisceacht scread asail den seanteachín go dtí seo. Cén fáth? Níl leid dá laghad agam, a chairde, ach, tá foighid agam. Ceapaim. Beidh le feiceáil. 

Neadió Teilifís Áine

Mar is eol daoibhse a bhíonn ag sciorradh isteach chuig mo bhlag go rialta, bhí mé gnóthach anuraidh ag coinneáil súile ar na meantáin a bhí ag teacht agus ag imeacht ó mo theachín éan anseo i gCeann Scríbe. Is féidir na físeáin éagsúla a chuir mé le chéile anuraidh a fheiceáil ar YouTube anseo, más mian libh breathnú orthu. 

Mar a fheicfidh sibh, ó mo bhlagmhíreanna ar an ábhar, thosaigh na meantáin ag bualadh isteach chuig an teachín éan timpeall an ama seo anuraidh agus arú anuraidh, mar sin níor chuir sé ionadh ar bith orm meantán gorm a fheiceáil istigh sa teachín éan maidin inné, díreach sula ndeachaigh mé chuig na cainteanna ag Éigse Cholm Cille, i nDoire. 

Ar ndóigh, is ar an teilifís a bhí an radharc thuas le feiceáil agam, mar is iondúil, ó tharla an ceamara infridhearg atá istigh sa teachín éan ceangailte le teilifís na cistine. Bhain mé an-sult as mo bhricfeasta, ag breathnú ar an meantán gorm ag teacht agus ag imeacht le sopachán. 

Isteach liom chuig an Éigse, ach ar m'fhilleadh dom aréir, baineadh geit asam, nuair a chonaic mé an radharc seo thíos romhan ar scáileán na teilifíse sa chistin...

...mo mheantán gorm agus an sopachán uilig imithe! Cá ndeachaigh siad? Bhreathnaigh mé ar Shióg. Bhí an chuma air nach raibh baint ar bith ag an gcat bocht leis an scéal. Ansin, céard a chonaic mé, fágtha ar an urlár romham, ach bosca, agus é folamh!

Sea, a léitheoirí - tá teachín éan nua crochta ar chúl an tí anois, agus tá Sióg ag, ahem, coinneáil súile air. Bhí táirge an bhosca ar an mbord le coicís anuas, ag fanacht go bhfaigheadh sé aire agus ardú ón nGarraíodóir, rud a tharla inné, i ngan fhios dom, nuair a bhain An Garraíodóir anuas an sean teachín éan, agus chroch sé an ceann nua ina áit.  

Mo mheantáinín bocht. An dtiocfaidh sé ar ais? Níl a fhios agam, a léitheoirí, ach má thagann, beidh na grianghraif uaim daite an bhliain seo, ó tharla ceamara daite sa teachín nua, rud nach raibh sa seancheann. Beidh le feiceáil, a chairde na n-éan. 

YouTube 2013

Ar fhaitíos nach bhfuil cuid acu seo feicthe agaibh cheana, a léitheoirí, seo chugaibh na deich bhfíseán atá ar bharr an 'bhreathnaigh-daoine-ar-an-bhfíseán-seo-arís-is-arís-eile' cairt ar YouTube, sé sin le rá, Rogha 10 na bhFíseán ó YouTube 2013.  

Más mian leat dul glan díreach chuig na físeáin sin is fearr a thaitin le lucht leanúna na hÉireann, isteach leat ar an nasc seo. Más gáire atá uait, féach ar uimhir 4, How Animals Eat Their Food, agus mura miste leat na focail mhóra sin, breathnaigh ar uimhir 2, Sminky Shorts: Elephant; nó caith súil ar Republic of Telly - You Know Your're Irish When...

In Aois na Gaoise

‘Ní thagann ciall roimh aois!’ a chonaic mé scríofa thall ar Thalamh an Éin, ó tharla mo bhlagmhír thíos, Focail Féilire, ag tarraingt giolcadh nó dhó ó dhuine nó dhó, thall ann.

B’fhéidir nach dtagann, arsa mé féin liom féin, ach, mar sin féin, tá sé tugtha faoi deara agam, thar na blianta, go mbíonn gaois aoise ag leanaí áirithe; ag aois nach mbeifí ag súil lena leithéid, mar a déarfá.

D’éirigh liomsa an físeán seo (le Luiz Antonio na Brasaíle ag labhairt) a fheiceáil nuair a bhí fotheidil Bhéarla leis - níl teanga dhúchais Luiz agam, áfach. Tá súil agam go mbeidh sibh in ann an leaidín álainn seo a thuiscint, a léitheoirí, mar is fiú a chiall a chloisteáil, i mo thuairim féin.

Táim den bharúil go dtagann chuile leanbh lena chiall nádúrtha féin, ciall atá, seans, i bhfad chun cinn ar chiall an duine fásta, ar bhealach. De réir mar a thagann aois ar pháistí, tá formhór acu múnlaithe ag creideamh, nó faoi thionchar creidimh, á ndream féin; rud a fhágann, b’fhéidir, nach mbíonn deis ag an leanbh éisteacht lena thuiscint inmheánach nádúrtha féin.

Tá súil agam nach gcaillfidh Luiz Antonio na Brasaíle a ghaois nádúrtha go brách.

Neadió Teilifís Áine

Éan scéal eile uaim, a chairde, le feiceáil anseo ar YouTube. 

Tá an meantán gorm bocht fós thart, ach is leis an meantán mór na huibheacha, gan dabht. 

Cé mhéad ubh atá sa nead anois? 

Breathnaigh ar an bhfíséan thuasluaite, agus feicfidh sibh, a léitheoirí. 

Neadió Teilifís Áine

Ó tharla go bhfuil ceamara infridhearg istigh sa teachín éan, agus go bhfuil an ceamara sin ceangailte againn le teilifís na cistine, agus go bhfuil mo cheamara féin dírithe ar an teilifís chéanna na laethanta seo, chinn mé go gcuirfinn mo chéad fhíseán ar YouTube, le go mbeadh deis agaibhse, a léitheoirí, an méid a fheicimse a fheiceáil. 

Bainigí sult as, a chairde!

Neadió Teilifís Áine

Bhí mé as baile le coicís anuas (bhí mé i mBostún agus i Niagara Falls - tuilleadh faoi sin amach anseo), ach táim ar ais i gCeann Scríbe ó inné, agus tá áthas orm a rá go bhfuil nead á tógáil sa teachín éan! 

Bhí An Garraíodóir do mo choinneáil ar an eolas faoi gheáitsíocht na n-éan, ó tharla eisean abhus nuair a bhí mise thall, agus chuir sé físeán nó dhó chugam, le go bhfeicfinn an meantán mór i mbun a chuid oibre, ag tógáil neide; ach, mar atá le feiceáil agaibh ó na grianghraif, is meantán gorm atá sa nead anois.

Go deimhin, tháinig an meantán mór ar ais inniu, agus thosaigh sé ag cóiriú neide, ansin d'imigh sé arís, agus tháinig an meantán gorm ar ais. Ní thuigim céard atá ar bun acu, nó cé acu a bheidh ann i ndeireadh na neide, agus is cuma liom, ar bhealach - tá nead sa teachín éan, agus táim ag súil go mór go mbeidh ubh nó dhó ann, freisin. Beidh le feiceáil, a chairde. 

Oireachtas agus Obama

Tá slaghdán orm le trí lá anuas, an cineál tinnis sin a fhágann bean gan fuinneamh, agus gan fonn uirthi mórán eile a dhéanamh ach suí go socair ar an tolg – rud nach ionann agus fliú na bhfear, an dtuigeann sibh, ach sin seanscéal, mar is eol, ahem, do mhná an domhain.

Pé scéal é, agus mé i mo shuí anseo ar tholg an tinnis ar maidin, ag breathnú ar thorthaí an toghcháin thall – taobh amháin ag ceiliúradh, an taobh eile diomachroíoch – rith sé liom gur mar sin a bhíonn an saol; bíonn sé ina yin lá amháin, agus ina yang lá eile.  

Bhí deireadh seachtaine iontach agam ag an Oireachtas i Leitir Ceanainn, agus tá neart le rá agam faoin ócáid, rud a dhéanfaidh mé, de réir a chéile, a léitheoirí, nuair a bheidh mo yin-yang ag yin-yangáil mar ba mhian liom. 

Trí Chéile

Níl a fhios agam an bhfaca aon duine agaibh an físeán seo, a léitheoirí – beirt chailíní, áit éigin i gCorcaigh, más fíor, agus iad ag cíoradh a chéile; ag troid lena chéile, mar a bheadh ainmhithe in adharca a chéile – ach chuir sé an-trí chéile orm ar maidin.

Níl a fhios agam cé hiad féin, ná fáth an chomhraic. Níl ar eolas agam faoin eachtra ach an méid a léigh mé faoi anseo ar maidin, ach chonaic mé an comhrac ar an bhfíseán úd thuasluaite, agus sin mo dhóthain.

Níl a fhios agam cén rud is mó a ghoill orm: an gáire ón lucht féachana, an ‘hit her!...hit her!’ ón lucht féachana, an ‘punch her!…pull her hair!..’ ón lucht féachana, an ‘I can’t see…’ ón lucht féachana, an ‘This is getting boring…’ ó dhuine den lucht féachana, na daoine a bhí i mbun taifeadta ar na fóin pócaí; nó an í aois an-óg na dtrodaithe agus an lucht féachana is mó a ghoill orm?

 

Níl a fhios agam cé acu, ach tá a fhios agam gur thiontaigh an físeán sin mo ghoile, agus gur ísligh sé mo mheanma nuair a chonaic mé é ar maidin. 

Fírinne nó Fógraíocht?

D’fhreastail mé ar chúrsa Scileanna Teilifíse roinnt blianta ó shin, agus d’fhoghlaim mé go leor faoin earnáil sin, rud a fhágann go bhfuil tuiscint mhaith agam ar na bealaí éagsúla inar féidir le heagarthóireacht scéal a... inar féidir le heagarthóireacht scéal a mhúnlú, deirimid.

Dá bhrí sin, níor chuir sé iontas ar bith orm nuair a léigh mé faoin eachtra seo in alt dar teideal  ‘Nokia's new PureView ad is amazing, too bad it's faked.’ - b’fhiú daoibh breathnú ar an dara físeán ar an suíomh sin, a léitheoirí, an ceann ón The Verge iad féin, go bhfeice sibh an, ahem, botún sceitheach.

Dar le Nokia, ‘we should have posted a disclaimer stating this was a representation of OIS only,’ agus seans go ndéarfadh an duine ciniciúil, ‘Well, they would say that, wouldn’t they!’

Mise? Bhuel, le blianta fada, táimse ag éisteacht le ‘78% of women agree’ ar fhógra teilifíse, ach ag léamh ‘78% of 101 women asked agree’ scríofa sa chlásal séanta beag bídeach ar an scáileán;  ag léamh ‘You too can have hair like this’ ar fhógra irise do ‘Volume Hair Shampoo’, ach ag léamh ‘Hair extensions have been added for effect’ ar an gclásal séanta beag bídeach i gcúinne an leathanaigh, mar shampla.

Seans go bhfuil an lucht fógraíochta ag brath ar ‘inattentional blindness’ an lucht éisteachta agus léitheoireachta, ag súil nach dtabharfaidh siad na nithe folaithe faoi deara, abair; rud nár tharla i gcás Nokia, is cosúil – an geábh seo.

Agus, más rud go bhfuil uait fáil amach an bhfuil ‘inattentional blindness’ agat féin, a léitheoir, b’fhiú duit tabhairt faoi cheist na, ahem, liathróidí ar an suíomh seo - is gearr uait do fhreagra.