Reifrinn ar an Teaghlach agus Cúram

Chomh luath agus a tháinig an leabhrán eolais chugam, thosaigh mé á léamh agus ag iarraidh ciall a bhaint as an méid a bhí scríofa ann. Tá focail ann atá ag tarraingt airde, m'airdse san áireamh, focail ar nós 'cóngais bhuanfasacha' agus 'ag dréim le tacú,' mar shampla - céard go baileach atá i gceist leis na focail sin?

Ó fuair mé an leabhrán eolais táim ag léamh alt ar an ábhar, agus ag éisteacht le podchraoltaí ar an ábhar. Tá an dá thaobh cloiste agam. Tá an-mheas agam ar chuid de na daoine atá ag vótáil 'Tá' agus tá an méid céanna measa agam ar chuid de na daoine atá ag vótáil 'Níl.' Tá iarracht déanta agam tuiscint a fháil ar na fáthanna atá acu lena gcinneadh agus fáthanna a n-amhras a thuiscint, ach m'amhras fhéin a chur san áireamh ag an am céanna. 

Táim den bharúil go bhfuil tuiscint níos fearr agam ar an dá thaobh den scéal anois. Ceapaim. Tá nithe san fhoclaíocht nach dtaitníonn liomsa ná le go leor den lucht 'Níl,' agus tá nithe san fhoclaíocht a bhfuil gá leo dar liomsa agus dar le go leor den lucht 'Tá.' 

I ndeireadh na dála, tá cinneadh le déanamh againn uilig. Gan aon duine, eagras, páirtí ná urlabhraí a lua, bíodh mé ceart nó mícheart, seo mar a shamhlaím fhéin an scéal ó mo chuid taighde fhéin, 

a. má chreideann tú nach bhfuil a ndóthain déanta nó geallta ag an rialtas sna leasuithe, seans go mbeidh tú ag vótáil 'Níl.'

b. má chreideann tú go gcaithfear tagairtí a chruthaíonn idirdhealú a bhaint amach, seans go mbeidh tú ag vótáil 'Tá.'

c. má chreideann tú go gcaithfear an reifreann a rith arís, le foclaíocht a fheileann níos fearr do dhaoine nó don rud ina gcreideann tú fhéin, seans go mbeidh tú ag vótáil 'Níl.'

d. má chreideann tú go gcaithfear dul sa seans leis na leasuithe, ag súil go bhfeilfidh siad níos fearr don tromlach sa bhfadthéarma, seans go mbeidh tú ag vótáil 'Tá.'

B'fhéidir go bhfuil an méid sin thuas simplithe an iomarca agam, mar tá a fhios agam go maith go bhfuil i bhfad níos mó i gceist. Má vótálann duine 'Níl,' an féidir a bheith cinnte go mbeidh reifreann eile ann amach anseo a d'fheilfeadh níos fearr, nó an bhfágfar na hAirteagail mar atá siad?  Má vótálann duine 'Tá,' an féidir a bheith cinnte go dtabharfaidh na leasuithe an tacaíocht chuí do chuile saoránach? 

An bhfuair saoránaigh an tacaíocht a tuigeadh le focail ar nós 'coimirce' agus 'féachfaidh an Stát?' An bhfaighidh saoránaigh an tacaíocht a thuigtear le focail ar nós 'coimirce faoi leith' agus 'ag dréim le tacú?' Ar fágadh saoránaigh as an áireamh ón mBunreacht i 1937. An bhfágfar saoránaigh as an áireamh ag na leasuithe nua? 

Tá na ceisteanna chomh casta le hadharc gabhair, agus níl aon fhreagra amháin ann a fheilfidh do chuile cheist. Mar sin fhéin, tá sé tábhachtach vóta a chaitheamh. 

Domsa, tá uileghabhálacht agus comhionannas tábhachtach, agus cé nach féidir chuile dhuine a chosaint le mo vóta, táim den bharúil gur fágadh go leor saoránach as an áireamh san fhoclaíocht a bhí sna hAirteagail thuasluaite roimhe seo, agus go dtabharfaidh na leasuithe níos mó aitheantais do shaoránaigh na linne seo. 

Fiú mura féidir brath go huile agus go hiomlán ar an fhoclaíocht nua, feictear dom go bhfuil na leasuithe níos ionchuimsithí do shochaí ár linne. Bíodh mé ceart nó mícheart, tá mo chinneadh déanta agam. Ar an 8 Márta, beidh mé ag vótáil,

Ginmhilleadh agus /nó Banmhilleadh?

Tá sé ag teacht gar den am sin, a léitheoirí, mar is eol daoibh.

Tá cinneadh le déanamh againn uile agus, ó tharla an t-ádh orainn go bhfuil deis againn ár rogha a chur in iúl, chomh cúramach agus chomh neamhchlaonta agus is féidir, rinneadh mé mo chuid taighde féin ar an ábhar.

D’éist mé leis an gclár a chuir Cormac Ag a Cúig i láthair i dTeach an Ardmhéara ar Lá Idirnáisiúnta na mBan (bhí mé sa lucht éisteachta, agus cheap mé gur láimhseáil Cormac an clár go cothrom féaráilte); d’éist mé le neart podchraoltaí (bhí clár Mharian Finucane ar an ábhar, Dé Domhnaigh seo caite, cothrom agus ciallmhar, cheap mé); d’éist mé leis na cláir ar an teilifís (cheap mé go raibh an ruaille buaille, sciotaíl agus gáire ar chlár Chlare Byrne Live, oíche Dé Máirt, níos measa/drochmheasúla ná mar a chuala mé in aon chlós scoile riamh); léigh mé An Treoirleabhar Neamhspléach Ar an Reifreann (agus léigh mé na bileoga spleácha ó chaon taobh).

Tá mo chinneadh déanta agam, faoi dheireadh.

Ní bheidh a thuilleadh á rá ná á scríobh agamsa, go poiblí, ar an ábhar, taobh amuigh den bhlagmhír seo, ach roinnim libh, anseo thíos, cuid de na ceisteanna a rith liom féin, agus mé ag cíoradh na ceiste. Tá súil agam go gcuideoidh siad libhse, ar bhealach amháin nó ar bhealach eile, teacht ar bhur gcinneadh féin, má tá tú ar dhuine de na daoine nach bhfuil róchinnte, fós, faoi do vóta.

1.       An gcreideann tú gur páiste atá sa mbroinn, ón tús i.e. soicind an toirchithe?

a.       Creidim

b.       Ní chreidim

c.       Freagra eile

2.     An gcreideann tú go bhfaigheann an bhean atá ag iompar clainne, sa tír seo, aire atá comhionann leis an aire a tugtar do pháiste/fhéata ina broinn?

a.       Creidim

b.       Ní chreidim.

c.       Freagra eile

3.      An gcreideann tú nár chóir go mbeadh ginmhilleadh ar fáil in Éirinn, is cuma cén fáth/feall/fabht is cúis leis?

a.      Creidim

b.      Ní chreidim

c.      Freagra eile

Má roghnaíonn tú ‘a’ den chuid is mó, tá seans maith ann, cheapfainn, go mbeidh tú ar vótáil ‘Níl,’ agus má roghnaíonn tú ‘b’ den chuid is mó, tá seans maith ann gur ‘Tá’ a bheas mar vóta agat. Má roghnaíonn tú ‘c’ den chuid is mó, tá seans maith ann go gceapann tú nach bhfuil ceist an leasaithe chomh dubh agus bán sin.

Tuigim bhur gcás. Tá go leor daoine ann nach bhfuil chomh diongbháilte ina gcuid dtuairimí is atá lucht na bhfeachtas ‘Tá’ agus ‘Níl.’ Tá daoine ann atá ag streachailt lena gcoinsias, cuid ag streachailt lena gcreideamh, cuid ag streachailt leis an tuile eolais/íomhánna/scéalta atá ag teacht ón dá thaobh, ó thosaigh siad i mbun feachtais.

Roinnt ceisteanna eile,

4.      Do bharúil, céard é an chéad smaoineamh/mhothúchán a rithfeadh leat dá gcloisfeá go raibh d’iníon/dheirfiúr/bhanchara/pháirtí ag súil le páiste nach raibh beartaithe,

      Trua? Diomú? Náire? Áthas? Bród? Díomá? Ceann eile?

5.      Dá ndéarfadh d’iníon/dheirfiúr/bhanchara/pháirtí leat go raibh uaithi deireadh a chur leis an toircheas, is cuma cén fáth/feall/fabht is cúis lena cinneadh, an dtacófá lena cinneadh?

             Ní thacóinn? Thacóinn? Freagra eile?

6.      Má chinneann sí gan leanúint ar aghaidh leis an toircheas, is cuma cén fáth/feall/fabht is cúis leis an gcinneadh sin, an gcreideann tú go gcaithfidh sí dul thar lear leis an gcinneadh sin a thabhairt chun críche?

Creidim? Ní chreidim? Freagra eile?

Tríocha bliain ó shin, nó mar sin, rinne mé taighde/fiosrú faoi ‘aimridiú ban’ agus fuair mé amach nach raibh sé ar fáil do bhean óg sa tír seo, ach go bhféadfadh bean pósta (dá mbeadh clann aici, cheana) dul ‘ó thuaidh nó thar lear,’ áit ar dúradh liom go ndéanfaí é dá mbeadh,

a.      cead scríofa faighte ag an mbean óna fear céile

b.      agallamh déanta ag an lia ban leis an lánúin, leis an gcead       sin a chinntiú

c.     altraí obrádlainne ar fáil a bheadh sásta cuidiú leis an lia          ban ar an lá

Níorbh leis an mbean an cinneadh, shílfeá, agus níorbh léi amháin a broinn, ba chosúil; í ag brath ar thír eile, agus ar mheon, ar chreideamh, ar mhoráltacht dhaoine eile, lena cinneadh a thabhairt chun críche. Níor thaitin sé sin liom. Ní raibh sé sin ceart, cothrom ná féaráilte, shíl mé. Easpa seirbhísí anseo, go leor coinníollacha ansiúd. Cá raibh cearta na mná, úinéir na broinne?

I láthair na huaire, tá an leabhar ‘The Adoption Machine’ le Paul Jude Redmond á léamh agam (éist leis ag labhairt le Miriam O'Callaghan, ar Sunday with Miriam, anseo). Chuir mé tús leis arú inné, agus tá dhá líne ann a chuir isteach go mór orm;  ceann ar leathanach 8, faoin 'stigmatisation of single mothers' ag sochaí na hÉireann, agus an drochbhail inar fágadh na mná agus páistí dá bharr sin; agus ceann eile ar leathanach 9, faoi 'forcibly separating...' na mná óna bpáistí, '...for life.'  Bhrisfeadh sé do chroí. 

Ba mhaith liom go mbeadh fáil ag mná ar thacaíocht chuí agus ar sheirbhísí cuí sa tír seo. Ar an gcaoi sin, beidh deis againne, mar shochaí, an aire cheart a thabhairt do mhná, agus do pháistí, na tíre.

Théis an reifrinn, tá súil agam go gcaithfidh an dá thaobh, lucht diongbháilte ‘Tá’ agus ‘Níl,’ agus an rialtas, an méid céanna fuinnimh ag iarraidh na seirbhísí is fearr a fháil/a chur ar fáil do mhná agus do pháistí, gan chlaontacht, mhoráltacht ná chreideamh ar leith san áireamh, sa chaoi nach gcuirfear Mná na hÉireann in áit an ‘seo nó siúd’ riamh arís.

Ar an 25 Bealtaine, beidh mé ag vótáil,

Cé Mise?

Is Mise Áine, agus is heitrighnéasach mé!

Sea, sin agaibh an fhírinne, anois, a léitheoirí. Diabhal locht agam air, an dtuigeann sibh…is mar sin a tháinig mé isteach sa saol, agus is mar sin atáim. Sin mo nádúr, agus ní féidir liom dlíthe mo nádúir a sheachaint.

Tharla sé gur thit mé i ngrá le fear…bhuel, ahem, thit mé i ngrá go minic, thar na blianta…ach is le fir amháin a thit mé i ngrá, agus, mar a tharlaíonn sé, bhí cearta ar leith agam, cearta a lig dom duine de na fir sin a phósadh.  Rud a rinne mé. Blianta fada ó shin. Am a raibh cuid de na dlíthe ar an liosta seo fós i bhfeidhm, agus ag dul i gcoinne chearta na mná seo.

Ní raibh comhionannas ann, an dtuigeann sibh.

Chuir sé fearg orm, ar bhealach, gur baineadh mo chearta díom, ach ní raibh de rogha agam, an t-am sin, ach glacadh le dlíthe teoranta traidisiúnta na tíre seo. Bhí sé i bhfad níos deacra ar na mná a chuaigh romham, na créatúir.  

Tá daoine sa tír seo agus, fós, níl na cearta céanna acusan agus atá agamsa anois. Tá a nádúr féin acu, an nádúr lenar tháinig siad isteach sa saol, nádúr nach féidir a sheachaint. 

Faraor, tá dlíthe fós ann nach dtugann na cearta céanna dóibhsean agus atá agamsa, anois.  Ní maith liom gur amhlaidh atá an scéal. Seanscéal agus meirg le glanadh de, i mo thuairim.

Amárach, beidh mé ag vótáil ‘Tá!’