An Chúirt Filíochta - Oireachtas na Samhna 2019-2023

Chuile bhliain, ag Oireachtas na Samhna, tagann filí le chéile ag an gCúirt Filíochta agus cloiseann muid a ndánta nó, ó am go chéile, cloistear amhrán nó dhó. Anois is arís, léann daoine dánta ó fhilí eile, filí nach féidir a bheith linn ar an lá ar fáth amháin nó ar fáth eile. 

Bíonn Proinsias Mac a'Bhaird (An Sirriam Gníomhach, agus an fear a chuir tús leis an ócáid an chéad lá riamh), Bríd Ní Mhóráin agus mé fhéin (na mná tí) fíorbhuíoch de na rannpháirtithe uilig, de lucht an Oireachtais agus de na hurraitheoirí as a gcuid tacaíochta, go háirithe Foras na Gaeilge a chuidíonn linn chuile bhliain - murach iad uilig ní bheadh an Chúirt Filíochta ag leanúint ar aghaidh mar atá, agus ag dul ó neart go neart chuile bhliain ón mbliain 2010. 

Sna blianta 2020 agus 2021, is go fíorúil a chualamar uaidh na filí éagsúla, agus tá na físeáin iontacha a chuir Proinsias le chéile fós le feiceáil ar shuíomh YouTube an Oireachtais  anseo (2020) agus anseo (2021). Tugadh Joe Steve Ó Neachtain agus Betsy Ní Shuibhne, scríbhneoirí a bhíodh linn ag an gCúirt Filíochta, chun cuimhne sna físeáin sin. Suaimhneas síoraí dá n-anamacha. Airíonn muid uainn iad.  

Is féidir tuilleadh a léamh faoin gCúirt Filíochta (2010-2018) anseo, ach is mar a leanas a tháinig na filí le chéile, ar bhealach amháin nó ar bhealach eile, ón mbliain 2019 ar aghaidh:

2019

Sylvia Bledow, Seán Ó Muireagáin, Áine Ní Ghlinn, Celia de Fréine, Máire Burns, Máire Ní Bhriain, Bríd Ní Mhóráin, Proinsias Mac a'Bhaird, Alan Titley, Tadhg Mac Dhonnagáin, Ciara Ní É, Máire Ní Oibicín Uí Eidhin, Matt Ó Maonaigh, Paddy Mhéime Ó Súilleabháin, Micheál Ó Ruairc, Bríd Ní Choistealbha.

2020 - go fíorúil

Dairéna Ní Chinnéide, Máire Dinny Wren (léite ag Suzanne Ní Ghallchóir), Labhrás Ó Finneadha, Áine Ní Ghlinn, Gearóidín Nic Carthaigh, Pádraig B. Ó Laighin, Bríd Ní Mhóráin, Micheál Ó Ruairc, Róisín Sheehy, Paddy Bushe, Sylvia Bledow, Gabriel Rosenstock, Stiofán Ó Briain, Aedín Ní Ghadhra, Mícheál Ó hUanacháin, Áine Durkin, Matt Ó Maonaigh, Colette Ní Ghallchóir, Seán Ó Muireagáin, Ciara Ní. É, Pádhraic Ó Finneadha, Máire Ní Bhriain, Proinsias Mac a'Bhaird, Celia de Fréine, Nuala Reilly, Eoin McEvoy, Sam Ó Fearraigh, Philip Cummings, agus dán le Joe Steve Ó Neachtain (léite ag Áine Durkin) ina chuimhne.

2021 - go fíorúil

Áine Durkin, Eoin McEvoy, Róisín Sheehy, Philip Cummings, Áine Ní Ghlinn, Paddy Bushe, Oisín Seoighe, Bríd Ní Mhóráin, Ciara Ní É, Proinsias Mac a'Bhaird, Pádraic Ó Finneadha, Máire Ní Bhriain, Sylvia Bledow, Labhrás Ó Finneadha, Seán Ó Muireagáin, Dúbhán Ó Longáin, Colette Ní Ghallchóir, Sam Ó Fearraigh, Hilary Nic Suibhne, Matt Ó Maonaigh, Nuala Reilly, Laoighseach Ní Choistealbha, dánta le Máire Mac an tSaoi ina cuimhne, agus mír in ómós do Bhetsy Ní Shuibhne, freisin. 

2022

Áine Ní Ghlinn, Bríd Ní Mhóráin, Carmel Cummins, Ceaití Ní Bheildiúin, Áine Durkin, Labhrás Ó Finneadha, Máire Ní Bhriain, Matt Ó Maonaigh, Mícheál Ó hUanacháin, Proinsias Mac a'Bhaird, Seán Ó Muireagáin, Stiofán Ó Briain, Dubhán Ó Longáin, Ciara Ní É, Pádraig Ó Laighin, Conchubhar Ó Liatháin, Christina Warner, Róisín Sheehy, Réaltán Ní Leannáin, Máirín Mhic Lochlainn, Máire Ní Laoire, Seán Ó Fearghail, dán uaidh Alan Titley (léite ag Áine Durkin agus Bríd Ní Mhóráin).

2023

Áine Ní Ghlinn, Mícheál Ó hUanacháin, Ceaití Ní Bheildiúin, Máire Ní Bhriain, Eoin McEvoy, Máire Ní Laoire, Matt Ó Maonaigh, Sylvia Bledow, Proinsias Mac a'Bhaird, Celia de Fréine, Stiofán Ó Briain, Pádraig Mac Fhearghusa, Bríd Ní Mhóráin, Dairéna Ní Chinnéide, Micheál Ó Conghaile, Cathal Póirtéir, Amy Ní Chumaing, Máirín Mhic Lochlainn, Niamh Nic Lochlainn, Aoife Nic Dhonncha, Áine Moynihan, Rhys Iorwert (Cymru), Alasdair (Alba), Seána (Alba), Riáin (amhránaí), agus dán uaidh Art Ó Maolfabhail (léite ag Pádraig Mac Fhearghusa)

Grianghraif

An Chúirt Filíochta - Oireachtas na Samhna 2014

Creid é nó ná creid, is gearr uainn Oireachtas na bliana seo, a léitheoirí, agus, a bhuí le heagrú mo chara, Proinsias Mac a'Bhaird, Sirriam, ahem, Míghníomhach na Cúirte, agus a bhuí le hurraíocht ó Fhoras na Gaeilge, beidh An Chúirt Filíochta ar siúl arís i mbliana, ag Oireachtas na Samhna, ar an 1 Samhain, in Óstán an Gleneagle i gCill Airne.  

Mar a tharla anuraidh, agus sna blianta roimhe sin, tá barántas na bliana seo seolta ag Proinsias chugam, agus tá an Barántas, agus Deasghnátha na Cúirte, á roinnt agam anseo, thíos, le deis a thabhairt daoibhse, filí na tíre, bhur gcuid dánta a scríobh agus a sheoladh chuig an Sirriam Míghníomhach úd, in am don ócáid mhór. 

Tuilleadh uaim faoin Oireachtas, ó na blianta a chuaigh thart, le léamh sna blagmhíreanna seo. 

                                             Barántas

Whereas, tá gealghuth Gael ar thaobh thoir-thuaidh Shruth na Maoille fágtha tamall ina thost ag Perdifious Albion..Albain? is go bhfuil sé foraitheanta i gcéin agus i gcóngar nach saoirse a bhlaisfidh dream Dhùn Chailleann go fóill ach daoirse dhearóil dhuairc, maireann go meanmnach Cruithintuaith agus cáil a cine fós.

In ísle agus in íochtar brí atá ár ndeartháireacha agus ár ndeirbhsheathracha thall agus gan de chompord bocht fán acu, in am seo an chruatain ghéir agus an leor lagmhisnigh, ach focail chaoine agus friotal mórmholtach bhaird Inis Ealga na nEas Glan.

Ordaítear duit mar sin subpoena ad testificum a bheith i láthair ag Cúirt i gCill Airne a tionólfar ar an Satharn, 1 Samhain ag 1.00 san iarnón, chun do chuid fianaise a thabhairt i dtaobh saoirse, garbhchríocha agus áiméar amú.

Tugtha faoi mo lámhsa [le go leor éirí in airde, ardnós áirithe, údarás incheistithe agus úsáid dhomhaíte uaime] ar an lá seo, an tríú lá dhéag de mhí na bhfógraí Nollag, Bliain ár dTiarna Dhá Mhíle agus a Ceathair Déag.  

                                                        PROINSIAS MAC A’ BHAIRD

                                                                   Sirriam Míghníomhach

God Save Rob Roy!

Deasghnátha na Cúirte

Ní léifidh aon fhinné níos mó ná dhá dhán mar fhianaise, ach bíodh an tríú ceann (fada) réidh aici nó aige ar eagla nach mbeidh rannpháirtíocht shásúil ó fhilí sásúla i láthair lá na Cúirte.

Is nós don ghiúiré bualadh bos a thabhairt d’fhinné nuair a bheidh fianaise tugtha aige nó aici. Ní nós bualadh bos a thabhairt agus an finné i lár aithrise [ach amháin sa chás go maslaíonn sé / sí aire rialtais ar bhealach nuálach turgnamhach]. Fágtar faoi dhiscréid oifigigh na Cúirte é cé acu an dtabharfaí bualadh bos d’fhinné sula dtosaíonn sé / sí ag léamh!

Seachnófar an caoineadh agus an t-olagón ach amháin sa chás go mbíonn tubaiste mhór náisiúnta nó pearsanta ann maidin na Cúirte. Beidh sé de dhualgas ar oifigigh na Cúirte sainmhíniú a shocrú ar cad is tubaiste ann. Socrófar an cheist le vóta tromlaigh. Ní aireofar an tSamhail Nua Maoinithe ina thubaiste náisiúnta nó pearsanta.

Má théann finné ar bith ar aghaidh ró-fhada lena chuid fianaise, beidh sé de chead ag an ghiúiré é a aoradh is ábhar magaidh a dhéanamh dó. Foilseofar an aoir is fearr sa Sunday World.

Ceadófar éirí in airde, éirí ar tháblaí agus éirí amach ach ní cheadófar éirí suas ar bhaill eile an ghiúiré [a fhad is atá gnó na Cúirte ar siúl].

Beidh cead ag an ghiúiré finné a cheistiú. Muna bhfaightear freagra sásúil, beidh cead ag an ghiúiré cathaoireacha a chaitheamh ar an fhinné.

Taispeánfar an meas is dual d’oifigigh na Cúirte, agus beannófar go cuirtéiseach leo. Tá cead ag finné deoch mheisciúil a cheannach d’aon oifigeach roimh, i rith agus leoga i ndiaidh imeachtaí na Cúirte agus ní fhéachfar ar seo mar bhreab. Ní gá d’oifigigh na Cúirte a bheith cáilithe in aon rud fónta, ach is gá dóibh a bheith beo agus fá scread asail de láthair na Cúirte.

Tá cead ag finné a c(h)uid fianaise a chanadh, ach ní mór na mionghléasanna a sheachaint. Tabharfar creidiúint ar leith d’fhinné a chanfaidh a c(h)uid fianaise i stíl sean-nóis Liatroma.

Beidh sé de chead ag an ghiúiré tuilleadh rialacha a chur leis an liosta seo agus nósanna nua a bhunú gan choinne.

Oireachtas na Samhna 2013 - An Chúirt Filíochta

Mar is eol daoibh, a léitheoirí, ón méid a scríobh mé cheana, is ócáid bhliantúil í Cúirt Filíochta an Oireachtais anois, agus, mar a fheicfidh sibh ón ngrianghraf thuas, bhí scaifte maith d'fhilí na tíre páirteach i mbliana. Ó chlé, 

Mise, Seán Ó Muireagáin, Concubhar Ó Liatháin, Airt Ó Maolfeabhail, Marcas MacConghail, Ailbhe Ní Ghearbhuigh, Mícheál Ó Ruairc, Máire Burns, Stiofán Ó Direáin, Betsy Ní Shuibhne, Pádraig MacFhearghusa, Bríd Ní Mhoráin, Paddy Bushe, Proinsias Mac a'Bhaird agus Pádraig Ó Laighin. 

Cé gur aithris Joe Steve Ó Neachtain agus Eoin P Ó Murchú (iomaitheoir ar an gclár An Gaeilgeoir is Greannmhaire) ag an gCúirt Filíochta, ní raibh siad i láthair don ghrianghraf, faraor, ach bhí siad linn, go deimhin. Ní raibh sí i láthair, ach chuir an file, Sylvia Bledow, dán ar fáil don Chúirt Filíochta - go raibh míle maith agat, a chara na Cúirte! 

Cléireach na Cúirte an jab a bhí agamsa, ach ba é an Sirriam Gníomhach é féin, Proinsias Mac a'Bhaird, a d'eagraigh an ócáid, a sheol a Bharántas chuig na filí éagsúla; agus ba eisean a bhí i mbun teicneoireachta ar an lá. Go deimhin, is eisean a rinne formhór na hoibre don ócáid, agus a chinntigh go raibh gach rud i gceart ar an láthair - go raibh céad míle maith agat, a Phroinsias! 

A bhuí le hurraíocht ó Foras na Gaeilge, bhí greim bia agus deoch le fáil againn théis na Cúirte, rud a thug deis dúinn uilig aithne, nó athaithne, a chur ar a chéile, agus ar an lucht éisteachta - bhí an-scaifte acu sin i láthair, agus chuir siad go mór leis an ócáid, caithfidh mé a rá - go raibh maith agaibh, a chairde na Cúirte! 

Tá An Chúirt Filíochta ag dul i dtreis agus ag neartú chuile bhliain - filí nua agus filí aitheanta ag teacht le chéile, os comhair na Cúirte, lena ndánta a roinnt le chéile, agus leis an lucht éisteachta. Táim buíoch de chuile dhuine - Proinsias Mac a'Bhaird, Foras na Gaeilge, foireann Oireachtas na Gaeilge -  na daoine sin a dhéanann cinnte de go bhfuil ardán ann dár leithéidí - maith sibh uilig!