Tuesday, January 22, 2019

An Noflake Mise

Mar a fheicfidh sibh, ó theideal an ailt, thuas, níl aon phoncaíocht san abairt 'An Noflake Mise' mar sin, is dóigh liom go bhfuil seans ann go bhfuil tusa, a léitheoir, ag rá leat féin,

a.   An é gur 'An Noflake, Mise.' atá i gceist aici?

b.   An é gur 'An Noflake Mise? atá i gceist aici?

c.   Céard sa diabhal é 'Noflake,' meas tú?

d.   Is 'Flake' amach is amach í an bhean sin, gan dabht ar bith. (Féach uimhir 2 anseo, nó uimhir 3 anseo).

Ar aon nós, is é an focal 'Snowflake' (sa chomhthéacs seo, agus sa chomhthéacs seo) a chuir mo smaointe ag rith, ahem, craiceáilte ar fud na háite, ar maidin. 

Le scéal fada a dhéanamh níos faide, tháinig an focal isteach i mo chloigeann mar,

a,   Tá sé fuar feannta in Inis Eoghain, inniu,

b.   Tá ceallóga sneachta ag titim anseo, inniu, mar gheall ar an bhfuacht sin.

c.   Cé nach gceapaim, ahem, gur 'flake' atá ionam, ar fáth éigin chuir an drochaimsir abhus an snáithe seo thall ar chuntas Twitter 'Bláthnaid Libh' i gcuimhne dom.

Nuair a fhaighim deis éisteacht leis, bainim an-sult as an gclár 'Bláthnaid Libh' ar Raidió na Gaeltachta. Bainim an-taitneamh, ach go háirithe, as an mír #GaeilgeChliste a bhíonn ar an gclár, chuile Shathairn; roghnaítear focal nó nath nua Béarla agus iarrtar ar an lucht éisteachta  focal nó nath nua, i nGaeilge chliste, a chumadh don fhocal/nath Béarla sin. 

Giota spraoi atá i gceist, mar a fheicfidh sibh anseo, agus bíonn duais dheas, i gcónaí, don nath/focal is cliste, dar le painéal an chláir, ar an lá.  

Ní fheicim aon 'flúirse téarmaí' mé féin; ní fheicim ach teanga atá beo beathach, agus spraíúil. Más beatha teanga í a labhairt, tá an gráthóir focal seo breá sásta focail nua ghreannmhara a chumadh, freisin, agus an chraic a choinneáil beo léi. Ní dóigh liom gur flake mise, agus an méid sin á rá agam. 

Anois, imígí libh agus, más mian libh, cuirigí Gaeilge chliste ar 'spoilsport' ... nó ar 'flake,' más fearr libh. 

Giota spraoi atá ann, an dtuigeann sibh. 

Tuesday, January 15, 2019

Féile Pan Cheilteach 2019

Tá an fhéile seo luaite agam ar Facebook agus ar Twitter roimhe seo, a chumadóirí na n-amhrán, agus níl anseo uaim ach meabhrúchán beag, ar fhaitíos sibh ag cumadh libh, agus dearmad déanta agaibh den spriocdháta srl,...níl ach breis agus coicís fágtha! 

Seo chugaibh na sonraí,

'Spriocdháta don Chomórtas Amhrán Pan Cheilteach 2019

Tá an spriocdháta d’iarratais don chomórtas náisiúnta chun amhrán a roghnú le bheith san iomaíocht ar son na hÉireann i gComórtas Idirnáisiúnta Pan Cheilteach 2019 ag druidim linn. Glacfar le hiarratais suas go 5i.n. Dé hAoine, 1ú Feabhra 2018. Mar sin déanaigí deifir! 

Ní foláir na hamhráin a bheith as Gaeilge agus is gá na focail agus an ceol a bheith nua-chumtha. Cuirfear fáilte roimh amhráin ó amhránaithe aonair, grúpaí ceoil nó bannaí. Glacfar le gach saghas amhráin ar mp3 nó cd don chomórtas áirithe seo idir amhráin traidisiúnta, bailéid, pop amhráin, amhráin tíre, rac, snagcheol agus eile.

Déanfar gearrliosta de na hiarratais agus beidh na hamhráin a roghnófar le canadh ag an gcomórtas náisiúnta a bheidh ar siúl Dé Sathairn, 23ú Márta in Amharclann GB Shaw, Ceatharlach. Beidh painéal de dhaoine aitheanta I saol an cheoil agus na Gaeilge i mbun moltóireachta ar an oíche agus bronnfar duais airgid €1,000 ar an mbuaiteoir chomh maith leis an trófaí náisiúnta.

Rachaidh an t-amhrán a roghnófar ar aghaidh le bheith in iomaíocht ar son na hÉireann leis na hamhráin nua-chumtha eile ag Alba, an Bhreatain Bheag, Oileán Mhanainn, an Choirn agus an Bhriotáin ag an bhFéile Idirnáisiúnta Pan Cheilteach 2019 a bheidh ar siúl i Leitir Cheanainn um Cháisc.

IMRO i gcomhar le Gael Linn agus Glór Cheatharlach a dhéanfaidh urraíocht ar an gcomórtas náisiúnta arís i mbliana. Pádraic Seoighe agus Niall Teague as Conamara a bhuaigh comórtas na bliana seo caite leis an amhrán ‘Ar Saoire’ agus d’éirigh leo an comórtas idirnáisiúnta a bhuachaint chomh maith. Rinne Emer Ní Fhlaitheartaigh an éacht céanna in 2018 leis an amhrán ‘Taibhse’. Beifear ag súil mar sin go leanfar le hádh na nGael don tríú bliain as a chéile!

Tá rialacha uile an chomórtais agus foirm iarratais ar www.panceltic.ie.  Is féidir sonraí a fháil chomh maith ach teagmháil a dhéanamh le Glór Cheatharlach ar 085 1340047 nó 087 2857048  nó is féidir scríobh chuig pancelticcarlow@gmail.com

An seoladh d’amhráin ar dhlúthdhiosca maille leis an bhfoirm iarratais faoi 5i.n. 1ú Feabhra ná Comórtas Amhrán Pan Cheilteach, Glór Cheatharlach, Áras na nÓg, Éire Óg, Ceatharlach.

Bríde de Róiste & Emma Uí Bhroin, Pan Cheilteach, Ceatharlach
087 2857048, 085 1340047

Monday, January 14, 2019

Leanaí Thuama

Déardaoin seo chugainn, ar an 17 Eanáir, idir 6-9 an tráthnóna sin, beidh taispeántas á sheoladh san In-Spire Galerie ar Shráid Ghairdinéir Íochtarach (uimhir 56) i mBaile Átha Cliath, ócáid ag a mbeidh ealaíontóirí éagsúla (cara liom ina measc) ag teacht le chéile lena gcomharthaí ómóis, i gcuimhne ar Leanaí Thuama, a thaispeáint ag ócáid dár dteideal 'Stay With Me.'

Beidh mé ag an seoladh, in ómós do, agus i gcuimhne ar, na leanaí bochta sin; agus le mo chuid tacaíochta a thaispeáint do na máithreacha agus do na páistí a d'fhulaing san áit sin ar a tugadh The Tuam Mother & Baby Home

Beidh an taispeántas ar siúl ar feadh coicíse, agus tá tuilleadh eolais faoin ócáid le léamh anseo, áit a bhfeicfidh sibh físeán leis an scríbhneoir agus iriseoir, Alison O'Reilly (údar an leabhair 'My Name is Bridget' agus an bhean atá taobh thiar den chinneadh an taispeántas seo a chur i dtoll a chéile), físeán ina bhfuil sí ag insint dúinn faoin scéal taobh thiar den taispeántas. 

Catherine Corless le cloisteáil ar an bhfíseán sin, freisin. Murach í. Laoch. 

Grá, dóchas, admháil, aitheantas, agus cothú...sin iad na focail atá in úsáid ag Alison ar an bhfíseán. Beidh mé ann, ag tacú leis na mothúcháin sin uile, agus tá súil agam go bhfaighidh go leor agaibhse, a léitheoirí, an deis siúl isteach san áit, agus na píosaí ealaíona seo a fheiceáil, freisin. 

In ómós. I gcuimhne. Le grá. Le dóchas. 

Sunday, January 6, 2019

Nollaig na mBan

Scríobh mé blagmhír faoi Nollaig na mBan, roinnt blianta ó shin, mar a fheicfidh sibh anseo, agus is ansin a bheas sibh in ann léamh faoi na nósanna agus nathanna cainte éagsúla a d'fhoghlaim mé féin, ó thaithí nó ó thaighde, le himeacht na mblianta. 

Inné, chaith mé cúpla nóiméad ag labhairt le Bláthnaid ar an gclár Bláthnaid Libh, ó tharla gurb é inniu lá 'Nollaig na mBan,' (nó, más fearr leat, is é inniu An Nollaig Bheag, Eipeafáine, Lá Chinn an Dá Lá Dhéag, nó Féile na dTrí Ríthe - Seán Mac an tSíthigh ag scríobh faoin lá ar tuairisc.ie anseo agus anseo; féach ar bhlag Róislín, maidir le hainm an lae, anseo), agus bhí Bláthnaid ag labhairt liomsa, agus le mná eile, faoinár dtaithí maidir le nósanna a bhaineann leis an lá seo.

Go dtí gur luaigh sí liom é, bhí dearmad déanta agam den nós a bhíodh againn, thiar i gConamara. agus mé ag fás aníos, coinneal a lasadh sna fuinneoga uilig, ar fud an tí, ar an lá seo. Ní cuimhin liom cén fáth a ndearna muid é sin, ach ní dóigh liom gur chuala mé, ag an am, gurb í, aheman ghéarleanúint a rinne ríocht na Breataine orainn, fadó, a ba chúis leis, mar nós. 

Pé scéal é, tríocha bliain ó shin, nó mar sin, agus mé i mo chónaí in Inis Eoghain, chuala mé, ó bhean a bhí pósta le fear as Corcaigh, go raibh nós eile ann a bhaineann leis an lá seo, sé sin le rá, mná ag teacht le chéile, mar gur..

'Ar na fir a thiteann obair an tí ar an 6 Eanáir[4]. Tá traidisiún ann go bhfaigheann mná lá saoire ó dhualgais an tí ar an lá seo (traidisiún an-láidir i gCorcaigh ach lag sa tír in iomlán). Is traidisiún iomlán Éireannach é[5]. Eagraíonn na mná cóisireacha nó turais amach go dtí na bialanna nó na tábhairní. Bíonn na bialanna agus na tithe tábhairne lán go doras le mná an oíche sin.' 

...más fíor an méid a léigh mé anseo. Ar aon nós, mura dtaga leat tar leo (seanfhocal uimhir 15 anseo) agus, anocht, beidh mé i mbialann le banchairde agus, i dtraidisiún nach bhfuil 'iomlán Éireannach,' ní bheidh an bhean seo, ná aon bhean eile ar m'aithne, saor 'ó dhualgais an tí,' inniu, ná ar aon lá eile!

Gabh mo leithscéal anois, a léitheoirí, ach caithfidh mé imeacht, mar tá 'glaoch rolla' le freagairt ag an mbean seo. 

Bíodh lá maith agaibh, a chairde! 


Monday, December 31, 2018

2019

An Bhliain 2019

Tiocfaidh sí, agus beidh a lá-málaí lán le 'Níl a fhios agam beo!' nó, b'fhéidir, go mbeidh corr 'Ag Dia amháin atá a fhios!' istigh i lá-mála nó dhó aici, freisin. 

Beidh orainn fanacht, lá i ndiaidh lae, ar feadh bliana, go bhfeice muid cén bronntanas atá ina málaí aici dúinn. Tá súil agam go mbeidh Séan agus Maise in éineacht léi, agus, ar mhaithe libhse, a léitheoirí, gur fúthu a bheas laethanta na bliana faoi chomaoin.

Bainigí taitneamh as an mbliain nua, a chairde! 

Más mian libh léamh faoi 'dea-rúin' nó 'stuaimrúin' nó seanfhocal nó dhó, is féidir libh súil a chaitheamh anseo, nó anseo, nó anseo.  Tá liosta de na rúin is coitianta, más fíor, le léamh anseo

Sunday, November 25, 2018

Brístín agus Biongó

"Tá mo chuid brístín orm, agus tá mé réidh!," arsa mo chara liom, agus í ag léim isteach i mo charr.

An chéad smaoineamh a rith liom (théis an gheit a bhí bainte asam a bheith caite go leataobh agam) ná gur fiú buíochas a thabhairt do dhia éigin go raibh an tóin infheicthe le mo thaobh clúdaithe, mar a bheifí ag súil; agus an dara smaoineamh a rith liom ná 'réidh le haghaidh céard?'

Bhuel, b'fhéidir nach raibh sa dara smaoineamh sin, i dáiríre, ach ceist; agus b'fhéidir gurb é sin an fáth gur thug sí na cosa léi, mar cheist, ó áit na smaointe, agus d'éalaigh sí, de ruathar, amach trí mo bhéal,

"Réidh le haghaidh céard?"

"Nach bhfuil a fhios agat..." arsa mo chara, "...nach bhfaighidh tú pingin rua ag an mbiongó, mura mbeidh na brístíní cóiriúla á gcaitheamh agat?" ar sí. 

"Ach..." arsa mé féin..."...cén sórt brístíní iad na brístíní cóiriúla?"

"Ní haon ionadh nár bhuaigh tusa aon cheo ag an mbiongó riamh..." arsa bean an bhrístín chóiriúil (le hiontas, ceapaim),

"...mura bhfuil na huimhreacha cearta scríofa ar do bhrístín, cén chaoi a mbeidh an fear bocht atá i gceannas ar na duaiseanna in ann do 'check' a sheiceáil, agus an duais a thabhairt duit?"

"An bhfuil tusa ag rá liomsa..." a d'fhiafraigh mé, "...go mbeidh orm mo chuid brístín a thaispeáint, mar chruthúnas go bhfuil 'ceart' nó 'mícheart' i gceist?"

Bhreathnaigh mo chara orm, amhail is nach raibh ciall dá laghad agam.

"Ar ndóigh, cén tslí eile a bheadh aige cinneadh a dhéanamh faoi do ghlaoch, mura bhfeicfidh sé do chuid brístín?"

Fianaise i mbrístín! Sa lá atá inniu ann? Cé a chreidfeadh é...

Thursday, November 22, 2018

Lá an Altaithe

Mo bheannachtaí chugaibhse, thall agus abhus, atá ag ceiliúradh Lá an Altaithe, inniu; tá súil agam go mbainfidh sibh taitneamh agus sult as an lá, agus go mbeidh cairde agus clann ag ceiliúradh in bhur gcuideachta, cibé áit ina mbeidh sibh. 

Más mian libh na beannachtaí, scéalta agus blagmhíreanna eile, a scríobh mé ar Lá an Altaithe, roimhe seo, a léamh, is féidir libh iad a aimsiú anseo agus anseo

Go raibh an-lá agaibh, a chairde!