Wednesday, August 22, 2018

Níl Cara ag Tráma Ach Cuimhne

Ar an lá seo, anuraidh, dhúisigh mé le tinneas cinn. 

Go hiondúil, sula dtosaíonn aon phian i mo chloigeann, tugann an mhígréin réamhfhógra dom go bhfuil sí ar an mbealach. Anuraidh, áfach, tháinig sí aniar aduaidh orm, an mhaidin sin. 

Faraor, agus gan súil ar bith agam leis, thug sí cara léi, níos deireanaí sa lá.

D'éirigh mé, agus shuí mé ar chathaoir sa seomra leapa, taobh leis an bhfuinneog, ag fanacht go maolódh an phian. 

Thug mé faoi deara go raibh sé ina dhíle bháistí, taobh amuigh den fhuinneog. Ní raibh stop leis. Bhí an titim báistí chomh heisceachtúil sin, go ndearna mé taifead den fhearthainn agus den fhliuchras ar m'fhón póca, agus sheol mé an físeán anonn chuig mo shiblíní thall i mBostún. 

Chuaigh mé síos staighre um thráthnóna, agus thug mé faoi deara go raibh an-luas faoin uisce san abhainn ar chúl an tí. Níorbh rud annamh é sin, go deimhin, agus níor chuir sé imní orm; tá trí shúil ar an droichead taobh linn, agus bhí siad riamh in ann ag aon sruth láidir san abhainn, is cuma cén mhéid uisce a bhíodh ag éalú isteach inti, anuas ó na sléibhte i bhfad uainn. 

Fuair mé deoch uisce dom féin, thóg mé cúpla piolla don tinneas cinn. Ar ais liom suas staighre.

Níos deireanaí an tráthnóna sin, timpeall 8:00 i.n., chuaigh mé síos staighre, arís, agus baineadh siar asam, nuair a chonaic mé an abhainn; bhí sí níos colgaí ná mar a chonaic mé í riamh, agus bhí sí ag ardú ar luas lasrach, mar gheall ar an síor-titim báistí. 

Tháinig imní orm, ach ó tharla nach raibh imní ar An Garraíodóir, ghlac mé leis go raibh mo thinneas cinn ag méadú m'amhrais.

Ach, go gairid théis 10:00 i.n., tharla sé seo. 

Murach ár gcairde agus ár gcomharsan...

Ar maidin, labhair mé faoin tuile le Michelle Nic Grianna, láithreoir an chláir Barrscéalta, ar Raidió na Gaeltachta.  Thug mé faoi deara, agus mé i mbun comhráite léi, go raibh uafás na hoíche sin, anuraidh, fós in ann an anáil a bhaint díom. 

Táim den bharúil, anois, nach bhfágfaidh tráma an lae sin mo chuimhne go brách. Glacaim leis sin, ach ní haon chara liom í, mar chuimhne. 

Monday, August 20, 2018

Nathanna Cainte

Tá sé de nós agam, nuair a bhím ag breathnú ar chluiche CLG ar an teilifís, an fhuaim ar an teilifís a ísliú go hiomlán, má bhíonn an tráchtaireacht i mBéarla, agus éistim leis an tráchtaireacht i nGaeilge ar Raidió na Gaeltachta; mar a rinne mé, inné, agus mé ag breathnú ar an gcluiche iománaíochta, Gaillimh -v- Luimneach

Bhí 'lán carr-asail cantail' ar dhuine de na himreoirí, chuala mé, agus táim den bharúil gur bhain a chantal leis an réiteoir, más buan mo chuimhne. Seans gur tharla sé sin nuair a bhí an t-imreoir 'sínte ó chluas go drioball' ar an talamh!

Feictear dom go dtagann na nathanna cainte sin go nádúrtha chuig an tráchtaire a d'fhoghlaim Gaeilge ón gcliabhán, agus is maith liom a bheith ag éisteacht leo. Ní hualach do dhuine an léann, an dtuigeann sibh, agus táim ag foghlaim liom. 

Seans go bhfuil aoibh go dtí na cluasa ar imreoirí Luimnigh inniu, nó fiú straois ó chluas go cluas orthu, agus cén fáth nach mbeadh? 

B'iontach an t-éacht a bhí ann!  

Tá súil agam nach bhfuil imreoirí na Gaillimhe in ísle brí faoin gcluiche mar, i ndeireadh na dála, bhí an bua tuillte go maith ag Luimneach, ar an lá. 

An méid sin ráite, beidh lá eile ag an bPaorach agus, mar is eol do mhuintir na Gaillimhe, níor chaill fear an mhisnigh riamh é!

Thursday, August 16, 2018

I gCuimhne

Aréir, d'fhreastail mise, agus na céadta eile, ar theacht le chéile anseo i mBun Cranncha, i gcuimhne ar na buachaillí áitiúla a maraíodh i Sléacht na hÓmaí, fiche bliain ó shin. 
Níl James Barker luaite ar an leac sin thuas in éineacht le Shaun McLaughlin agus Oran Doherty, ach bhí sé ar dhuine den triúr áitiúil a maraíodh, mar aon leis na daoine eile uilig a sciobadh den saol seo ar an lá uafásach sin; 15 Lúnasa, 1998...beirt ón Spáinn ina measc, dalta agus múinteoir. 

Tá siad uilig ainmnithe anseo ag Póilín Ní Chiaráin ar tuairisc.ie, agus é scríofa aici, san alt sin,

'Ná ligtear i ndearmad iad.'

Ní dhéanfaidh mise dearmad orthu, ná ar an lá sin, go brách... an faitíos, an fanacht, an imní; ag breathnú ar an díomá agus ar an gcrá croí...níl focail agam lena leithéidí a léiriú go soiléir, a léitheoirí... táim den bharúil nach bhfuil focail ar fáil len é a mhíniú i gceart.   

Rith sé liom aréir, agus mé ag breathnú ar na daoine thart orm, go bhfuil, agus go mbeidh, an lá sin greanta i gcuimhne an phobail seo, go deo na ndeor. Ní haon ionadh é sin. Fágadh croíthe, cnámha agus clanna, scriosta, briste agus brónach; ní sa tír seo amháin, ach sa Spáinn, freisin. 

Tá sé deacair a chreidiúint, fós, gur tharla sé, ach, faraor géar, tharla, agus i bhfocail Anton Mac Cába, in alt maith eile ar an sléacht, ar tuairisc.ie,

'...tá ceisteanna ann nach bhfuil freagra fós orthu...'

Go deimhin, tá sé sin fíor, ach meas tú an bhfuil aon fhreagra ar domhan a thabharfadh faoiseamh don chroí atá cráite ag cumha? 


                                                      Na coinnle a lasadh, anocht...
                                                i gcuimhne ar na daoine a cailleadh.

Tuesday, August 14, 2018

An Comhrá Sin

Bhíomar sa bhialann, ag ithe dinnéir; mé féin, An Garraíodóir agus mo mháthair. Thosaigh sé féin ag insint dúinn faoin lá a bhí sé théis a chaitheamh ar an ngalfchúrsa.

'I saw two men in front of me, in the distance, on the golfcourse, today...' ar sé, '...and I could see they were having a twelve fifty-nine.'

Ag an bpointe sin, bhioraigh mé mo chluasa, agus dhírigh mé mo shúile i dtreo mo mháthar, le go bhfeicfinn an raibh an méid a bhí sé théis a rá cloiste aici. Más rud go raibh, bhí an bhean dhiaganta ag ligean uirthi féin nach raibh.

Choinnigh mé guaim ar m'amhras. B'fhéidir nach ndéarfadh sé a thuilleadh faoin scéal. Nach mé a bhí amaideach. 

'As I got nearer...' ar seisean, '...'I didn't even say hello, in case I would interrupt their twelve fifty-nine.'

Is beag nár thit mé as mo shuí, ach ní raibh a dhath a d'fhéadfainn a dhéanamh faoin scéal, faoin am sin. Bhí aird mo mháthar tarraingthe ina threo. Bhí sí théis géilleadh don saighdeadh. Bhí an baoite slogtha. 

'Is twelve fifty-nine a golf move?' a d'fhiafraigh sí.

Níl a fhios agamsa mórán faoi ghalf, mar is eol daoibh, a léitheoirí, ach bhí a fhios agam nach raibh iomrá cloiste agam, riamh roimhe, ar an 'twelve fifty-nine' seo. 

An méid sin ráite, tá aithne mhaith agam ar an bhfear tráthúil cruthaitheach lena bhfuilim pósta, agus bhí a fhios agam, go maith, go raibh diabhlaíocht éigin ar bun aige.

Chaoch sé súíl go rógánta orm, agus dúirt le mo mháthair,

'No, it's not...' a d'fhreagair sé...'it's actually a conversation; they were having a one-to-one.'

Saturday, July 7, 2018

Comórtas Oscailte Gailf na hÉireann

Bhí mé i mBaile Lifín inné, ag Comórtas Oscailte Gailf na hÉireann, agus cé nach bhfuil a fhios agamsa a dhath faoi ghalf, bhí An Garraíodóir in ann insint dom céard a bhí tarlú, agus cérbh iad na réaltaí mór-le-rá sa spórt sin. 

Ar ndóigh, d'aithin mé Rory, Pádraig agus cúpla galfaire eile, ach sin an méid atá ar eolas ag an scríbhneoir seo faoi ghalf; ach amháin gur léir dom, ó inné, go bhfuil go leor daoine thart ag a bhfuil i bhfad níos mó suime acu sa spórt, ná mar atá agamsa. Bhí na sluaite móra daoine ann. 

Bhí an lá go hálainn, agus cibé dream dúthrachtach daoine a d'eagraigh an ócáid, bhí sí eagraithe go héifeachtach acu. Bhí gach rud ann a bhí ag teastáil; bia agus deoch, siopaí gailf, leithris ghlana (neart acu), ardáin don lucht féachana, cathaoireacha agus boird taobh amuigh de na bialanna, maoir agus gardaí le daoine a threorú, neart áit páirceála, busanna ag teacht agus ag imeacht go rialta, oifig eolais, bileoga eolais srl. 

Bhí an ghrian dár mbeannú ar feadh an lae. Bhí mo cheamara liom agam, agus thóg mé na céadta grianghraf (go ciúin cúramach, i gcaoi nach gcuirfeadh isteach ar na gailfairí...tá an méid sin ar eolas agam!), ach ar m'fhilleadh abhaile dom, cuireadh mé ar an eolas nach raibh sé ceadaithe agam mo cheamara a úsáid, ar chor ar bith, ar an láthair, rud nach raibh a fhios agam.  Dá bhrí sin, ní féidir liom na grianghraif a roinnt libh anseo, a léitheoirí. 

Mar eolas daoibh, tá sé scríofa ar an ticéad (rud nach bhfaca mé in am, faraor) 'The use of any cameras, computers and other electronic equipment at the Tournament Thursday to Sunday is not permitted other than with the proper accreditation....Making or distributing broadcasts, commentary, news reports, data, results or statistics by any means in any format or media including any such by mobile phone or other wireless device is not permitted.' 

Mar gheall air sin, cé nár dúradh tada liom, ar an lá, agus mé ag dul thart le mo Chanon, ní féidir liom na grianghraif a roinnt, libhse ná le haon duine eile. Aiféala orm faoi sin. Níl de rogha agam ach fanacht...

Ach, déarfaidh mé an méid seo, bhain mé an-sult as, agus chuir áilleacht na háite agus na haimsire go mór leis an ócáid. An-jab go deo déanta ag lucht a heagraithe. Maith iad!

Wednesday, July 4, 2018

Lá na Saoirse

Bíodh sibh thall nó abhus, seo lá mór daoibhse atá ag ceiliúradh Lá na Saoirse, agus tá súil agam go mbainfidh sibh sult as, cibé áit ina bhfuil sibh, ar fud an domhain. 

Tá giotaí i nGaeilge d'Amhrán Náisiúnta na Stát Aontaithe le léamh ar bhlag Róislín anseo, agus anseo, agus anseo

Wednesday, June 20, 2018

Grianstad an tSamhraidh

Cé go raibh an clog, agus mo cholainn, ag insint dom, aréir, go raibh sé in am dom dul a luí, bhí gile an lae ag cur dallamullóg ar mo chloigeann bocht, agus bhog an tráthnóna go hoíche, i ngan fhios dom. 

Amárach, ar an 21 Meitheamh, beidh an lá is faide den bhliain ann, lá ar a dtugtar grianstad samhraidh. Dar leo ar Vicipéid, 'soilsíonn an ghrian níos faide' ar an lá sin 'ná ar aon lá eile i rith na bliana.' 

Déanann sé sin ciall, agus tá an scéal inste agam do mo cholainn anois, sa chaoi nach mbeidh, ahem, aon mhíthuiscint idir í féin agus mo chloigeann, ar ball. 

Tráthnóna inniu, tháinig mé ar an alt an-deas seo, faoi 'Grianstad an tsamhraidh agus treo nua', alt a scríobh an Dochtúir Cathal de Paor san Irish Times, anuraidh. Mholfainn daoibh an t-alt a léamh, a léitheoirí, más mian libh cúpla rud sa bhreis a fhoghlaim faoin lá.

Pé scéal é, thug mé suntas, ach go háirithe, don mhéid a scríobh sé faoin bhfocal sin 'grianstad' mar, dar leis, ní 'stad' a tharlaíonn ar chor ar bith, ach 'an domhan a bheith tosaithe ar dhul i malairt de threo.'  Dar leis,

'Is iad na gluaiseachtaí seo a thugann dúinn na séasúir, grianstad an tsamhraidh agus an gheimhridh, maraon le cónocht an fhómhair agus an earraigh, nuair a bhíonn an lá agus an oíche ar chomhfhad.'

Ní faoin ngrianstad amháin a bhí sé ag scríobh, go deimhin. Tá smaointe deasa aige faoi am, agus faoin saol; gur gá, b'fhéidir, 'an saol a thuiscint mar phatrún...Timthriall, seachas triall.' 

Ábhar machnaimh ansin daoibh, a léitheoirí. Is féidir alt Chathail a léamh anseo. Bainigí sult as, agus as grianstad an tsamhraidh, amárach. 

******
Ó tharla cúrsaí ama faoi chaibidil aige san alt, seo chugaibh dán beag uaimse, ó mo leabhar 'Mise Áine; An Bhean Istigh,' mar aon le blagmhíreanna suimiúla ó Róislín, faoin ngrianstad agus na séasúir, le léamh anseo