Thursday, May 17, 2018

Ginmhilleadh agus /nó Banmhilleadh?


Tá sé ag teacht gar den am sin, a léitheoirí, mar is eol daoibh.

Tá cinneadh le déanamh againn uile agus, ó tharla an t-ádh orainn go bhfuil deis againn ár rogha a chur in iúl, chomh cúramach agus chomh neamhchlaonta agus is féidir, rinneadh mé mo chuid taighde féin ar an ábhar.

D’éist mé leis an gclár a chuir Cormac Ag a Cúig i láthair i dTeach an Ardmhéara ar Lá Idirnáisiúnta na mBan (bhí mé sa lucht éisteachta, agus cheap mé gur láimhseáil Cormac an clár go cothrom féaráilte); d’éist mé le neart podchraoltaí (bhí clár Mharian Finucane ar an ábhar, Dé Domhnaigh seo caite, cothrom agus ciallmhar, cheap mé); d’éist mé leis na cláir ar an teilifís (cheap mé go raibh an ruaille buaille, sciotaíl agus gáire ar chlár Chlare Byrne Live, oíche Dé Máirt, níos measa/drochmheasúla ná mar a chuala mé in aon chlós scoile riamh); léigh mé An Treoirleabhar Neamhspléach Ar an Reifreann (agus léigh mé na bileoga spleácha ó chaon taobh).

Tá mo chinneadh déanta agam, faoi dheireadh.

Ní bheidh a thuilleadh á rá ná á scríobh agamsa, go poiblí, ar an ábhar, taobh amuigh den bhlagmhír seo, ach roinnim libh, anseo thíos, cuid de na ceisteanna a rith liom féin, agus mé ag cíoradh na ceiste. Tá súil agam go gcuideoidh siad libhse, ar bhealach amháin nó ar bhealach eile, teacht ar bhur gcinneadh féin, má tá tú ar dhuine de na daoine nach bhfuil róchinnte, fós, faoi do vóta.

1.       An gcreideann tú gur páiste atá sa mbroinn, ón tús i.e. soicind an toirchithe?

a.       Creidim
b.       Ní chreidim
c.       Freagra eile

2.     An gcreideann tú go bhfaigheann an bhean atá ag iompar clainne, sa tír seo, aire atá comhionann leis an aire a tugtar do pháiste/fhéata ina broinn?

a.       Creidim
b.       Ní chreidim.
c.       Freagra eile

3.      An gcreideann tú nár chóir go mbeadh ginmhilleadh ar fáil in Éirinn, is cuma cén fáth/feall/fabht is cúis leis?

a.      Creidim
b.      Ní chreidim
c.      Freagra eile

Má roghnaíonn tú ‘a’ den chuid is mó, tá seans maith ann, cheapfainn, go mbeidh tú ar vótáil ‘Níl,’ agus má roghnaíonn tú ‘b’ den chuid is mó, tá seans maith ann gur ‘Tá’ a bheas mar vóta agat. Má roghnaíonn tú ‘c’ den chuid is mó, tá seans maith ann go gceapann tú nach bhfuil ceist an leasaithe chomh dubh agus bán sin.

Tuigim bhur gcás. Tá go leor daoine ann nach bhfuil chomh diongbháilte ina gcuid dtuairimí is atá lucht na bhfeachtas ‘Tá’ agus ‘Níl.’ Tá daoine ann atá ag streachailt lena gcoinsias, cuid ag streachailt lena gcreideamh, cuid ag streachailt leis an tuile eolais/íomhánna/scéalta atá ag teacht ón dá thaobh, ó thosaigh siad i mbun feachtais.

Roinnt ceisteanna eile,

4.      Do bharúil, céard é an chéad smaoineamh/mhothúchán a rithfeadh leat dá gcloisfeá go raibh d’iníon/dheirfiúr/bhanchara/pháirtí ag súil le páiste nach raibh beartaithe,

      Trua? Diomú? Náire? Áthas? Bród? Díomá? Ceann eile?

5.      Dá ndéarfadh d’iníon/dheirfiúr/bhanchara/pháirtí leat go raibh uaithi deireadh a chur leis an toircheas, is cuma cén fáth/feall/fabht is cúis lena cinneadh, an dtacófá lena cinneadh?

             Ní thacóinn? Thacóinn? Freagra eile?

6.      Má chinneann sí gan leanúint ar aghaidh leis an toircheas, is cuma cén fáth/feall/fabht is cúis leis an gcinneadh sin, an gcreideann tú go gcaithfidh sí dul thar lear leis an gcinneadh sin a thabhairt chun críche?

Creidim? Ní chreidim? Freagra eile?

Tríocha bliain ó shin, nó mar sin, rinne mé taighde/fiosrú faoi ‘aimridiú ban’ agus fuair mé amach nach raibh sé ar fáil do bhean óg sa tír seo, ach go bhféadfadh bean pósta (dá mbeadh clann aici, cheana) dul ‘ó thuaidh nó thar lear,’ áit ar dúradh liom go ndéanfaí é dá mbeadh,

a.      cead scríofa faighte ag an mbean óna fear céile
b.      agallamh déanta ag an lia ban leis an lánúin, leis an gcead       sin a chinntiú
c.     altraí obrádlainne ar fáil a bheadh sásta cuidiú leis an lia          ban ar an lá

Níorbh leis an mbean an cinneadh, shílfeá, agus níorbh léi amháin a broinn, ba chosúil; í ag brath ar thír eile, agus ar mheon, ar chreideamh, ar mhoráltacht dhaoine eile, lena cinneadh a thabhairt chun críche. Níor thaitin sé sin liom. Ní raibh sé sin ceart, cothrom ná féaráilte, shíl mé. Easpa seirbhísí anseo, go leor coinníollacha ansiúd. Cá raibh cearta na mná, úinéir na broinne?

I láthair na huaire, tá an leabhar ‘The Adoption Machine’ le Paul Jude Redmond á léamh agam (éist leis ag labhairt le Miriam O'Callaghan, ar Sunday with Miriamanseo). Chuir mé tús leis arú inné, agus tá dhá líne ann a chuir isteach go mór orm;  ceann ar leathanach 8, faoin 'stigmatisation of single mothers' ag sochaí na hÉireann, agus an drochbhail inar fágadh na mná agus páistí dá bharr sin; agus ceann eile ar leathanach 9, faoi 'forcibly separating...' na mná óna bpáistí, '...for life.'  Bhrisfeadh sé do chroí. 

Ba mhaith liom go mbeadh fáil ag mná ar thacaíocht agus ar sheirbhísí chuí sa tír seo. Ar an gcaoi sin, beidh deis againne, mar shochaí, an aire cheart a thabhairt do mhná, agus do pháistí, na tíre.

Théis an reifrinn, tá súil agam go gcaithfidh an dá thaobh, lucht diongbháilte ‘Tá’ agus ‘Níl,’ agus an rialtas, an méid céanna fuinnimh ag iarraidh na seirbhísí is fearr a fháil/a chur ar fáil do mhná agus do pháistí, gan chlaontacht, mhoráltacht ná chreideamh ar leith san áireamh, sa chaoi nach gcuirfear Mná na hÉireann in áit an ‘seo nó siúd’ riamh arís.

Ar an 25 Bealtaine, beidh mé ag vótáil,

Saturday, May 12, 2018

An Eorafís 2018

Táim ag scríobh faoin Eorafís le blianta beaga anuas, agus le fada, mar is léir daoibh, a léitheoirí. 

Is comórtas é a thaitníonn liom, agus ní miste liom céard a cheapann aon duine eile faoi, (mura suim leat an comórtas, a chara, ní gá duit an bhlagmhír seo a léamh) is maith liom éisteacht leis na hamhráin, agus roghnaím na cinn a thaitníonn liom féin.

Ar ndóigh, ní hionann mo roghasa agus rogha aon duine eile, agus is minic nach dtiteann mo rogha féin isteach le toradh na hoíche, ach bíodh sí maith nó olc, seo mo rogha de na hamhráin is mó a chuaigh i bhfeidhm orm, nuair a chuala mé iad, den chéad uair,

1.   Amhrán na Cipire
2.   Amhrán na hÉireann
3.   Amhrán na Liotuáine
4.   Amhrán na Gearmáine
5.   Amhrán na Fraince
6.   Amhrán na Danmhairge
7.   Amhrán na hIorua 
8.   Amhrán Iosrael 
9.  Amhrán na hOstaire
10. Amhrán na Spáinne
11. Amhrán Phoblacht na Seice 
12. Amhrán Phoblacht na hAlbáine 

Anois, cén ceann is fearr liom? Sin ceist mhaith. Is maith liom uimhir 1 (An Chipir) agus uimhir 2 (Éire), gan dabht, ach chuir mé dúil láithreach in uimhir 3 (An Liotuáin), in uimhir 4 (An Ghearmáin), in uimhir 6 (An Danmhairg), in uimhir 9 (An Ostair), agus in uimhir 12 (An Albáin).

Sin mo rogha.

Go n-éirí go geal le Ryan O'Shaughnessy, agus a chomhghleacaithe, anocht. Tá amhrán tarraingteach scríofa aige, agus is maith liom a mhana 'Love is Love!'...agus, go háirithe, is aoibhinn liom an taibhiú ardáin a mhol sé, taibhiú a thugann le fios don domhan mór gur tír í an tír seo a thuigeann an gá le tuiscint, agus le hinghlacthacht, agus le comhionannas.

Wednesday, May 2, 2018

Foréigean Baile

Mar eolas daoibh, seo thíos fógra a fuair mé ó Midas Productions faoi chlár atá á dhéanamh acu 'do TG4 mar gheall ar Fhoréigean Baile' agus tá siad ar thóir 'daoine le Gaeilge lena scéala a insint...'

FÓGRA

'Tá Midas Productions ag déanamh taighde ar chlár mar gheall ar Fhoréigean Baile. 


Is fadhb ollmhór í seo ar fud na tíre agus ba mhaith linn teacht ar dhaoine le Gaeilge a d’fhulaing Foréigean Baile agus iad ag fás aníos, nó i gcaidreamh, chun a gcuid tuairimí agus scéalta a roinnt ar an scáileán. 

An aidhm atá againn ná na fadhbanna agus bacanna dlí a bhí acu a chur i láthair agus an teachtaireacht a chur amach gur féidir le daoine éalú ó gcaidrimh mar seo. 

Má tá suim ag éinne páirt a ghlacadh is féidir leo teagmháil a dhéanamh le midas.productions2018@gmail.com nó cuir glaoch ar 01 6343751/086-8668868'

Sunday, April 22, 2018

Nod Ón Aineolach: Foclóirí Ar Líne

Is aoibhinn liom Oireachtas na Samhna, agus an chéad rud a dhéanaim, nuair a bhíonn ionad an Oireachtais bainte amach agam, ná ceannaím Clár Oifigiúil na Féile, le go mbeidh a fhios agam céard atá ag tarlú, cén áit ina mbeidh sé ag tarlú, agus cén t-am a mbeidh sé ag tarlú.

Leis an gclár, agus leis an aip iontach atá acu, táim in ann liosta na n-imeachtaí laethúla a fheiceáil, agus mo liosta laethúil féin a chruthú as na himeachtaí sin. Ar ndóigh, is minic imeachtaí suimiúla ag tarlú ag an am céanna, agus bíonn orm rogha a dhéanamh ach, ar a laghad, tá rogha agam, agus is fúm féin a bhíonn sé cén cosán a thógfaidh mé. Bíodh mé ceart nó mícheart faoi na roghanna a dhéanaim, is maith ann an tsaoirse sin, caithfidh mé a rá. 

Ceann de na himeachtaí is fearr liom, mar a thuigfeá, ná An Chúirt Filíochta, ach beidh tuilleadh uaim faoi ócáid na bliana 2017, amach anseo. Bhain mé an-sult as, mar is iondúil, agus fuair mé ardú croí ag éisteacht leis na dánta uilig, go háirithe ó na daoine óga atá ag teacht ar fhód na filíochta. 

I measc na n-ócáidí, bíonn ceardlanna agus cainteanna eolais. Mar aineolach, bím ag foghlaim liom, de shíor, agus ceann de na nithe nach raibh ar eolas agam, roimhe, d'fhoghlaim mé faoi ag an gcur i láthair, a d'eagraigh Foras na Gaeilge, faoi 'Úsáid foclóir.ie & teanglann.ie.' B'fhéidir go bhfuil an t-eolas seo agaibh cheana, a léitheoirí, ach, mura bhfuil, ceapaim go mbainfidh sibh leas as an méid a d'fhoghlaim mé féin.

'Uirlisí' ar fáil (breiseáin agus giuirléidí) 'chun rochtain thapa ar aistriúcháin Ghaeilge a éascú go díreach ó do bhrabhsálaí nó ó do leathanach gréasáin' agus cé nach bhfuil sé déanta agam ar an leathanach seo, fós, tá ceann acu ar shuíomh tuairisc.ie, agus táim den bharúil go mbainfear úsáid rialta as, ach duine bheith ar an eolas faoi,

                                                      Brú ar an bhfocal 'Foclóir'...
                                           ...tiocfaidh líne bán faoin bhfocal 'Foclóir'...
                                        ...brú ar fhocal sa téacs, nach dtuigeann tú...
                    ...aibhsítear an focal, agus gheobhann tú bosca anuas le míniúcháin!

Triúr a bhíonn ag obair ag na foclóirí, go bhfios dom; Cathal Convery, Cormac Breathnach agus Pádraic Mianáin, agus ní miste leo aon cheist faoina gcuid oibre, dúradh liom, ach í a sheoladh chuig aiseolas2@foclóir.ie. Fir chuidiúla chumasacha, feictear dom. Agus, mo bhuíochas le Foras na Gaeilge as na suímh iontacha seo a chur ar fáil dúinn. 

Is fiú, i mo thuairim, breathnú ar shuíomh s'acu ar YouTube, go háirithe ar an bhfíseán faoin 'Draoi Gramadaí' ... áiseanna iontacha iad uilig, don té atá ag foghlaim, fearacht an scríbhneora seo.

Mar a dúradh ar Chlár na Féile ag an Oireachtas, tá 'lántairbhe' le baint as na foclóirí ar líne, agus tá an t-aineolaí seo fíorbhuíoch d'fhoireann 'An tOireachtas' as na noda a chuireann siad ar fáil do mo leithéidí, chuile bhliain. 

Tuesday, April 10, 2018

BEO - Gaelach agus Bródúil


Tá ócáid mhór ag tarlú Dé Sathairn seo chugainn i mBaile Átha Cliath, a léitheoirí, mar a fheicfidh sibh ón bpóstaer thuas. 

B'aoibhinn liom bheith ann, ach, faraor, beidh mé thar lear. An méid sin ráite, beidh mé ag ceiliúradh na hócáide, i mo bhealach fhéin; sé sin le rá, déanfaidh mé mar a dhéanaim chuile lá BEO, agus labhróidh mé i nGaeilge, nó scríobhfaidh mé i nGaeilge, más féidir liom é, ar chor ar bith.

Agus, is mian liom í a labhairt, agus í a scríobh, mar theanga. Mar a scríobh mé cheana, is foghlaimeoir mise, a tógadh trí mheán an Bhéarla i gceantar Gaeltachta. Chaill mé go leor de shaibhreas teanga amháin mar gheall ar labhairt na teanga eile, ach ní raibh aon neart agamsa ar an scéal. An t-am sin. 

Ach, tá neart agam anois...neart bealaí ann le Gaeilge a fhoghlaim, neart áiteanna ann len í a labhairt agus a scríobh, neart daoine/eagraíochtaí ar an idirlíon ag iarraidh í a fhorbairt, mar theanga. Is aoibhinn liom go bhfuilim páirteach i bhfoghlaim agus i bhforbairt na teanga sin, i mo bhealach fhéin. 

Má éiríonn libh a bheith ann, a chairde, bainigí sult as na himeachtaí uilig atá eagraithe don lá mór seo...BEO, Gaelach agus bródúil...ní neart go cur le chéile!

Tuesday, April 3, 2018

Neadió Teilifís Áine

Mar a fheicfidh sibh, ó na blagmhíreanna atá scríofa agam ar an ábhar roimhe seo (anseo) agus ó na físeáin atá curtha agam ar YouTube go dtí seo (anseo) tá teachín éan againn, ar chúl an tí, anseo i gCeann Scríbe.

Le blianta beaga anuas, tá sé de nós agam súil a choinneáil ar na héin (tá ceamara an teachín éan ceangailte le teilifís na cistine) ach, anuraidh, agus arú anuraidh, níor chuir aon éan faoi sa teachín, faraor. 

I mbliana, tá teachín nó dhó eile crochta againn, ar chrainn eile, ar chúl an tí; ceann amháin eile le ceamara istigh ann, mar atá sa seanteachín, agus cúpla teachín éan ar a bhfuil cuma dheas...tá siad ildathach, tarraingteach, ach ní bheidís áisiúil, mar a déarfá. Bhuel, sin mar a cheap mé, pé scéal é.
Go dtí seo, i mbliana, mar a fheicfidh sibh thuas, níl aon éan le feiceáil i gceachtar den dá theachín ina bhfuil ceamaraí, ach, coicís ó shin, chonaic mé meantán mór ag breathnú orm, trí fhuinneog na hoifige, agus,
ansin, thosaigh sé ag breathnú isteach sa teachín éan ildaite, agus,

ansin, isteach leis, ar feadh soicind nó dhó; á thomhas, b'fhéidir.
Ní fhaca mé dé ná deatach air, ó shin, ach, má thagann sé ar ais, beidh mo cheamara réidh san oifig agam, mar níl aon cheamara istigh sa teachín ildathach sin, faraor. 

An mbeidh tionóntaí nua againn i mbliana? Beidh le feiceáil.

Monday, April 2, 2018

Milleadh na Tuile

Tá sé os cionn seacht mí ó scríobh mé faoin tubaiste sin a tháinig aniar aduaidh orainn anseo i gCeann Scríbe, nuair a rinne díle an-damáiste ar fud na háite, anseo in Inis Eoghain. 

Le cúpla lá anuas, bhí mé ag breathnú ar sheanphictiúir atá agam de Pháirc na hEala (nó Swan Park, mar is fearr aithne uirthi, thart faoin áit seo) agus tá sé dochreidte an damáiste atá déanta sa pháirc sin...agus nach bhfuil deisithe fós, faraor. 

Le tríocha bliain anuas, níl seachtain nár chaith mé lá nó seacht sa pháirc sin, agus airím uaim, go mór, an suaimhneas intinne a fuair mé ar mo shiúlóid cois na habhann ann, lá i ndiaidh lae. 

Tráth dá raibh...


Anois...



Tráth dá raibh...


Anois...
Tráth dá raibh...




Anois...



Tráth dá raibh...








Anois...





Tráth dá raibh...
 Anois...
Tráth dá raibh...

Anois...


Tráth dá raibh...



Anois...




Airím uaim an áit álainn dhraíochtúil seo...


Is fada liom go nglacfaidh Roinn nó Rannóg éigin sa rialtas freagracht as an obair atá le déanamh, le go mbeidh deis ag an áit, agus deis níos fearr ag muintir na háite, teacht chugainn féin, arís.