Friday, November 2, 2018

Oireachtas na Samhna 2018 - Déardaoin

Bhí mé sách deireanach ag leaindeáil anseo i gCill Airne, mar sin chaill mé imeachtaí na Céadaoin (comhghairdeachas ó chroí libh uilig a bhain duais ag Ócáid Bhronnta Ghradaim Chumarsáide an Oireachtais); agus chaill mé imeachtaí na maidine, inné, faraor. 

aip an Oireachtais agam ar m'fhón póca, agus bhí na himeachtaí agus comórtais a bhí uaim a fheiceáil/a chloisteáil roghnaithe agam ar 'Mo Chlár' roimh ré, ach cheannaigh mé Clár na Féile, freisin, mar is maith liom nótaí srl., a bhreacadh síos ann. Bhuel, is maith liom cóip den leabhrán a bheith agam, chuile bhliain, le go mbeidh deis agam breathnú siar orthu, sna blianta amach romham. 

Ar ndóigh, bíonn imeachtaí ag teacht salach ar a chéile, agus ní féidir chuile thrá a fhreastal, ach d'éirigh liom bheith i láthair ag Seoladh an Phríomhbhailiúcháin Lámhscríbhinní ar Dúchas.ie (áis iontach); ag Seoladh Aip Molscéal (aip iontach); ag Comórtas 25: Dreas Cainte (daoine fásta) comórtas a bhuaigh Áine Ní Bhreisleáin (bean chumasach); ag an Dráma 'Creideamh agus Crá Croí,' dráma atá 'bunaithe ar shleachta as saothar le James Joyce' ... bhí Eoin Ó Dubhghaill agus Fionnuala Flaherty thar barr; agus, ag deireadh na hoíche, ag an 'Comórtas Beo' ina dhiaidh sin, ag éisteacht leis na daoine óga iontacha ag casadh na hamhráin 'Nuachumtha Gaeilge' a scríobh siad. 

Bhí an comórtas le feiceáil beo ar YouTube TG4, mar sin, nuair a bhuail tuirse an tseanbhean seo, bhí mé in ann breathnú ar na torthaí ar mo ríomhaire. ar mo shuaimhneas, i mo sheomra. 

An-lá go deo. Tuilleadh uaim faoi na hócáidí éagsúla amach anseo. Lá eile romham inniu...agus comórtas ina mbeidh mé féin páirteach, ag gabháil fhoinn, rud nach ndearna mé riamh roimhe. Ah bhuel, is léir nach dtagann ciall le haois...



Wednesday, October 31, 2018

Éan Scéal

Éanlaith atá feicthe agam, anseo i gConamara, le seachtainí beaga anuas,

Spideog

Roilleach

Bardal

Corr Scréachóg (Tuilleadh anseo)

Riabhóg chladaigh 

Faoileán Scadán

Fiach Mara (Tuilleadh anseo)

 An Chailleach Dhubh (Tuilleadh anseo)

Caislín Cloch/Aitinn

 Mallard

Broigheall (Tuilleadh anseo)

Tuilleadh le léamh anseo, maidir le Ainmneacha na nÉan, agus anseo, agus anseo

Saturday, October 13, 2018

Oireachtas na Samhna 2018 - An Chúirt Filíochta

Tá Barántas na bliana seo faighte agam ó Shirriam Gníomhach na Cúirte, Proinsias Mac a'Bhaird, agus d'iarr sé orm an cuireadh a chraobhscaoileadh 'i measc filí na hÉireann,' rud atá á dhéanamh agam, anois, leis an mblagmhír seo. 

(Nuair a thagann ordú le haghaidh pionta ón Sirriam Gníomhach, caithfear a mhian a chomhlíonadh, bíodh a fhios agaibh!) 

Tá téama na bliana seo luaite sa Bharántas, thíos, a chairde. 

Mar is iondúil, beidh Bríd Ní Mhóráin agus mé féin i láthair le smacht súil a choinneáil oraibh, agus ar fhaitíos nach bhfuil sibh cinnte faoi, ahem, rialacha na Cúirte, a bhuí leis an Sirriam (Droch)ghníomhach é féin, is féidir libh iad a léamh ag bun na blagmhíre seo, faoin teideal Deasghnátha na Cúirte. Moltar duit iad a léamh agus gan aird ar bith a bheith, ahem, iontach dáiríre fúthu. 

Beidh an Chúirt ar siúl Dé Sathairn, 3 Samhain, ag 1.30 i.n. i Seomra Inis Faithleann, Óstán an Gleneagle i gCill Áirne; ag Oireachtas Iontach na Samhna, mar is iondúil agus, a bhuí le hurraíocht ó Fhoras na Gaeilge, beidh gloine fíona agus greim beag le hithe ar fáil do na rannpháirtithe, théis an imeachta. 

Aon duine agaibh atá ag iarraidh a bheith páirteach sa Chúirt Filíochta i mbliana, bheadh an Sirriam Gníomhach buíoch díbh ach é sin a chur in iúl dó roimh 1 Samhain;  agus cibé dán/dánta atá agaibh le haithris, más mian libh é/iad a bheith le feiceáil ar an scáileán mór ag an ócáid, an bhféadfadh sibh cóip leictreonach den dán a sheoladh chuige, roimh ré le bhur dtoil, ag pmacabhaird ag gmail ponc com. 

(Tá an fear bocht ag dul anonn in aois, an dtuigeann sibh, agus is maith leis am a bheith aige le praiseach a dhéanamh de rudaí a réiteach mar is ceart. Bíonn sé an-chantalach an-chúramach faoin ócáid seo, bíodh a fhios agaibh, agus bíonn an-jab ag Bríd agus agam féin srian a choinneáil air nithe a choinneáil ag imeacht, mar ba mhiste leis.)  

Táimid ag súil go mór le bhur gcomhluadar, a chairde!

Barántas 

Do Bhaird, Filí agus Ollaimh Bhanbha, beannachtaí! 

Whereas, is fada éigse Éireann ag saothrú an tseanchais agus ag soirbhiú saíocht ár sinsear, chosain sí eagna leis na cianta cairbreacha, bhain tuiscint aisti agus chuir ar fáil go macánta do mhaca Mhíle í. 

Be it known, fríd Éirinn na gceithre mbeann gur dual d’fhilí Inis Fáil a nglórthaí a ardú le fírinne a scaoileadh ar Ghael agus ar ghallóglach araon, le guth gaoise a thabhairt dóibh siúd ar easpa glóir. 

Whereas, tá foscadh gann anocht in Oileán na bhFionn, tá luachanna Chlann Fhódhla mar a bhí ag titim in éagruth agus tá an tsaint agus an tuaigneas chun tosaigh an athuair. Cén glór a thabharfaidh éigse na linne seo dóibh siúd atá ar an taobh amuigh? 

Ordaítear duit mar sin subpoena ad testificum a bheith i láthair ag Cúirt i gCill Airne a tionólfar ar an tSatharn, 3 Samhain ag 1.30 san iarnón, le do chuid fianaise a thabhairt i dtaobh glórthaí, guthanna agus gealltanais. 

Tugtha faoi mo lámhsa [le húdarás incheistithe] ar an lá seo, an tríú lá dhéag de mhí Dheireadh Fómhair, Bliain ár dTiarna Dhá Mhíle agus a hOcht Déag. 

PROINSIAS MAC A’ BHAIRD 
Sirriam (Droch)ghníomhach 

God Save The King! 


Deasghnátha na Cúirte 

Ní léifidh aon fhinné níos mó ná dhá dhán mar fhianaise, ach bíodh an tríú ceann réidh aici/aige ar eagla nach mbeidh rannpháirtíocht shásúil ó fhilí sásúla ann lá na Cúirte. 

Ní gá don fhinné cloí le téama na Cúirte agus ní gá don fhinné dán dá c(h)uid féin a aithris ach iarrtar ar gach finné a bheith gléasta go snasta, labhairt os ard agus a bheith sa tseomra cheart. 

Is nós don ghiúiré bualadh bos a thabhairt d’fhinné nuair a bheidh fianaise tugtha aige nó aici. Ní nós bualadh bos a thabhairt agus an finné i lár aithrise [ach amháin sa chás go maslaíonn sé/sí aire rialtais ar bhealach nuálach turgnamhach]. 

Seachnaítear an caoineadh agus an t-olagón ach amháin sa chás go mbíonn tubaiste mhór náisiúnta nó pearsanta ann maidin na Cúirte. Beidh sé de dhualgas ar oifigigh na Cúirte sainmhíniú a dhéanamh ar a bhfuil i gceist le tubaiste. Ní aireofar bád Thoraí, an phleanáil teanga nó Dragons’ Den ina thubaiste phearsanta nó náisiúnta. 

Bronnfar dram uisce beatha, crág duilisce agus pins snaoisín ar gach finné a thugann fianaise shásúil. Bronnfar buidéal Cognac, caviar agus líne cócaoin ar fhinné a chuireann an giúiré ag gáire os ard. 

Ar iarratas i scríbhinn ó ⅔ den ghiúiré a fhaightear 6 mhí roimh dháta na Cúirte, cuirfear aistriúchán comhuaineach ar fáil sna teangacha seo a leanas: Ultais, Gàidhlig na hAlban, Gaelscoilis, Yola, Shelta agus Gaeilge Thír Chonaill. 

Ceadaítear éirí in airde, éirí ar tháblaí agus éirí amach ach ní cheadaítear éirí suas ar bhaill eile den ghiúiré [a fhad is a bhíonn gnó na Cúirte ar siúl]. 

Beidh sé de chead ag an ghiúiré finné a cheistiú. Muna bhfaightear freagra sásúil, beidh cead ag an ghiúiré cathaoireacha a chaitheamh ar an fhinné. 

Taispeántar an meas is dual d’oifigigh na Cúirte, agus beannaítear go cuirtéiseach leo. Tá cead ag finné deoch mheisciúil a cheannach d’aon oifigeach roimh, i rith agus leoga i ndiaidh imeachtaí na Cúirte agus ní fhéachfar ar seo mar bhreab. Ní gá d’oifigigh na Cúirte a bheith cáilithe in aon rud fónta, ach is gá dóibh a bheith beo agus fá scread asail de láthair na Cúirte. 

Tá cead ag finné a c(h)uid fianaise a chanadh, ach ní mór glór ceolmhar binn a bheith aige/aici. Seachnaítear na mionghléasanna agus an Hip Hop. 

Beidh sé de chead ag an ghiúiré tuilleadh rialacha a chur leis an liosta seo agus nósanna nua a bhunú gan choinne. 

Sunday, September 30, 2018

An Chúirt Filíochta - Oireachtas na Samhna 2017

Mar a fheicfidh sibh anseo, bíonn an An Chúirt Filíochta beo beathach ag Oireachtas na Samhna chuile bhliain, mar a bhí anuraidh.

Beidh an Chúirt ar bun arís i mbliana, ar ndóigh, ag Oireachtas na Samhna 2018, (dréacht plean d'imeachtaí na féile anseo, agus aip an Oireachtais le fáil anseo) ach beidh tuilleadh uaim faoi sin, ar ball, nuair a gheobhaidh mé Barántas na bliana seo ó Shirriam Gníomhach na Cúirte é féin, Proinsias Mac a'Bhaird.

Bhí an-tráthnóna againn anuraidh, mar is iondúil, agus bhí na filí agus a gcuid dánta thar barr. Go minic, bíonn scéal beag le hinsint ag an bhfile, roimh ré, faoin dán atá sé/sí ar tí a léamh, agus bíonn na scéalta sin iad féin mar chuid lárnach, spéisiúil agus speisialta, den Chúirt. 

Tá an Chúirt ag dul ó neart go neart, chuile bhliain, idir fhilí agus lucht éisteachta ag cur go mór leis an ócáid. A bhuí le hurraíocht ó Fhoras na Gaeilge, bhí deis againn greim bia agus deoch a bheith againn le chéile, tar éis na Cúirte, rud a thug deis dúinn uilig bualadh le chéile, gan strus ná stró ar aon duine, ach comhrá agus craic mar chlabhsúr againn ar thráthnóna pléisiúrtha. 

Seo iad na filí a bhí ann anuraidh, ag Cúirt Filíochta 2017, san ord reatha inar léigh siad a gcuid dánta,

An Sirriam Gníomhach, Proinsias Mac a'Bhaird

Mo bhuíochas ó chroí le Proinsias Mac a'Bhaird, le foireann an Oireachtais, agus le hurraitheoirí na hócáide, Foras na Gaeilge

Bhí an-time againn.

Táim ag súil go mór le sibh a fheiceáil ag an gcéad Chúirt Filíochta eile, 3 Samhain, ag Oireachtas na Samhna i gCiarraí.

Tuesday, September 25, 2018

Galar agus Grá

Cá dtosóidh mé? 

Leis an leabhar nua atá scríofa ag Lynn Ruane, b'fhéidir? Leis an duine, le hAlzheimers, atá mar chuid dár saol, le blianta fada? Le scéal Nora Owens ar chlár Ray D'Arcy ag an deireadh seachtaine? Nó, an dtosóidh mé le Sióg s'againne?


Ar bhealach, tá baint acu uilig leis an mblagmhír seo. 


Blianta ó shin, d'fhreastail mé ar lá faisnéise a bhí eagraithe ag Feidhmeannacht na Seirbhísí Sláinte. Teacht le chéile a bhí ann, agus é eagraithe ag an FSS le go mbeadh deis ag cúramóirí tuiscint níos fearr a fháil ar an ngalar Alzheimers. 


(Mo chuimhne, chuala mé fear, tráth, ag tabhairt 'Aul-timers' ar an ngalar Alzheimers, mar sin an focal a chuala a chluasa, is dócha; ach, cé gur tráthúil an focal a chuala a chluasa, agus cé gur minic go dtagann néaltrú soithíoch le seanaois, ní gá gur ionann an scéal le hAlzheimers.)


Ar aon nós, cumasaíonn faisnéis/foghlaim/taithí an duine, de réir a chéile, agus d'fhoghlaim mé go leor ón lá faisnéise sin. Is iomaí duine atá dall ar an bhfírinne, fiú nuair atá fianaise os a chomhair amach, agus cuidíonn faisnéis, nuair is gá, le fíricí a thabhairt chun solais.


Táim den bharúil, go minic, gur féidir le duine bheith caoch, nuair atá grá dá dhalladh. Bíonn sé crua ar dhaoine áirithe, feictear dom, glacadh le cora an tsaoil; is cuma athair, máthair, páiste, páirtí, nó fiú cara i mbaol tinnis, goineann galar grá, ar bhealach amháin nó ar bhealach eile. 


Mar a deir an seanfhocal, laghdú gach anró é a roinnt. Is fiú leabhar Lynn Ruane a léamh, agus scéal Nora Owens a chloisteáil, mar go dtuigeann a dtaithí néaltrú. Ní hionann chuile scéal, agus ní hionann taithí aon chúramóir, ach fágann néaltrú a lorg. 


Ní raibh a fhios agamsa, go dtí i mbliana, go dtagann néaltrú ar sheanchait, freisin. Cé nach ionann duine agus ainmhí, ar ndóigh, d'aithin mo thaithí na comharthaí; tá Sióg s'againne ag dul in aois, agus tá cor i mbóthar a shaoil.
  

Le galar, méadaíonn cúram. Le cúram, méadaíonn grá.

Wednesday, August 22, 2018

Níl Cara ag Tráma Ach Cuimhne

Ar an lá seo, anuraidh, dhúisigh mé le tinneas cinn. 

Go hiondúil, sula dtosaíonn aon phian i mo chloigeann, tugann an mhígréin réamhfhógra dom go bhfuil sí ar an mbealach. Anuraidh, áfach, tháinig sí aniar aduaidh orm, an mhaidin sin. 

Faraor, agus gan súil ar bith agam leis, thug sí cara léi, níos deireanaí sa lá.

D'éirigh mé, agus shuí mé ar chathaoir sa seomra leapa, taobh leis an bhfuinneog, ag fanacht go maolódh an phian. 

Thug mé faoi deara go raibh sé ina dhíle bháistí, taobh amuigh den fhuinneog. Ní raibh stop leis. Bhí an titim báistí chomh heisceachtúil sin, go ndearna mé taifead den fhearthainn agus den fhliuchras ar m'fhón póca, agus sheol mé an físeán anonn chuig mo shiblíní thall i mBostún. 

Chuaigh mé síos staighre um thráthnóna, agus thug mé faoi deara go raibh an-luas faoin uisce san abhainn ar chúl an tí. Níorbh rud annamh é sin, go deimhin, agus níor chuir sé imní orm; tá trí shúil ar an droichead taobh linn, agus bhí siad riamh in ann ag aon sruth láidir san abhainn, is cuma cén mhéid uisce a bhíodh ag éalú isteach inti, anuas ó na sléibhte i bhfad uainn. 

Fuair mé deoch uisce dom féin, thóg mé cúpla piolla don tinneas cinn. Ar ais liom suas staighre.

Níos deireanaí an tráthnóna sin, timpeall 8:00 i.n., chuaigh mé síos staighre, arís, agus baineadh siar asam, nuair a chonaic mé an abhainn; bhí sí níos colgaí ná mar a chonaic mé í riamh, agus bhí sí ag ardú ar luas lasrach, mar gheall ar an síor-titim báistí. 

Tháinig imní orm, ach ó tharla nach raibh imní ar An Garraíodóir, ghlac mé leis go raibh mo thinneas cinn ag méadú m'amhrais.

Ach, go gairid théis 10:00 i.n., tharla sé seo. 

Murach ár gcairde agus ár gcomharsan...

Ar maidin, labhair mé faoin tuile le Michelle Nic Grianna, láithreoir an chláir Barrscéalta, ar Raidió na Gaeltachta.  Thug mé faoi deara, agus mé i mbun comhráite léi, go raibh uafás na hoíche sin, anuraidh, fós in ann an anáil a bhaint díom. 

Táim den bharúil, anois, nach bhfágfaidh tráma an lae sin mo chuimhne go brách. Glacaim leis sin, ach ní haon chara liom í, mar chuimhne. 

Monday, August 20, 2018

Nathanna Cainte

Tá sé de nós agam, nuair a bhím ag breathnú ar chluiche CLG ar an teilifís, an fhuaim ar an teilifís a ísliú go hiomlán, má bhíonn an tráchtaireacht i mBéarla, agus éistim leis an tráchtaireacht i nGaeilge ar Raidió na Gaeltachta; mar a rinne mé, inné, agus mé ag breathnú ar an gcluiche iománaíochta, Gaillimh -v- Luimneach

Bhí 'lán carr-asail cantail' ar dhuine de na himreoirí, chuala mé, agus táim den bharúil gur bhain a chantal leis an réiteoir, más buan mo chuimhne. Seans gur tharla sé sin nuair a bhí an t-imreoir 'sínte ó chluas go drioball' ar an talamh!

Feictear dom go dtagann na nathanna cainte sin go nádúrtha chuig an tráchtaire a d'fhoghlaim Gaeilge ón gcliabhán, agus is maith liom a bheith ag éisteacht leo. Ní hualach do dhuine an léann, an dtuigeann sibh, agus táim ag foghlaim liom. 

Seans go bhfuil aoibh go dtí na cluasa ar imreoirí Luimnigh inniu, nó fiú straois ó chluas go cluas orthu, agus cén fáth nach mbeadh? 

B'iontach an t-éacht a bhí ann!  

Tá súil agam nach bhfuil imreoirí na Gaillimhe in ísle brí faoin gcluiche mar, i ndeireadh na dála, bhí an bua tuillte go maith ag Luimneach, ar an lá. 

An méid sin ráite, beidh lá eile ag an bPaorach agus, mar is eol do mhuintir na Gaillimhe, níor chaill fear an mhisnigh riamh é!